سعید ساربان

سكوت آفتاب

saeidlaw — Thu, 30 Jul 2009 21:05:33 GMT

تقدیم به یار مهربانم آتنا

بوی جوی مویان آید همی یاد یار مهربان آید همی

ریگ آموی و درشتی های او زیر پایم پرنیان آید همی

خیز تا خاطر بدان ترک سمرقندی دهیم

کز نسیمش بوی جوی مولیان آید همی

زین پس میخواهم ثابت نمایم فلسفه بدون عشق بی معنا است و ساربان نخستین فیلسوف عاشق خواهد بود .میخواهم گفتار و عقاید پیشین خود را به صراحت نقض کرده و اعلام دارم که بدون انزاوا و تجرد نفس نیز فلسفه تحقق می یابد. روزی اثبات می نمایم که عشق، تنها فداکاری در راه بقاء نوع و نیرنگ آن اراده ی آواره، در تضمین تولید نیست، گاهی عشق آیین مقدسی است که شرافت و جوانمری ما را می سنجد تا وجود آگاه را بر هستی سرگردان غالب گرداند.

استاد آرتور شوپنهاور از فروتنی بیزار است و تواضع را دروغ و نیرنگی بزرگ در معرفی خود به دیگران می پندارد ، اما جهان باید بداند که من در مقام عشق از وی بالاترم چون بر شانه های استوار بینش او ایستاده ام و امروز میدانم که بیشک خلاف راه صواب است و نقض رای اوالالباب ، که زبان سعدی در کام عزلت باشد و قلب پر شور ساربان در شام غفلت.

من از شکوه بهار عشق در زمستان شکوفه می چینم و ایمانی به آغاز فصل سرد نخواهم داشت و میدانم که دیگر زرد نمی شوم و با عشق مرا خزانی نخواهد بود !

من نخستین فیلسوف عاشق خواهم بود

چون

خدا با ماست

سرانجام در این سفر ، روزي سوار بر شانه هاي مردم شهر به سوي گورستان خواهم رفت تا بر كرم ها ي خاكي خوان نعمت مرگم را گسترم و گوشت هايم را براي جويدن به ايشان ارمغان دارم اما این پایان راه نیست ...

من از غايت قانون بقاي ماده و انرژي هيچ آرزويي را طلب نخواهم كرد جز اينكه روزي درختي خاك وجودم را با ريشه هايش به درون جان مقدس و سخاوتمند خويش برد و هنگامي كه نسيم بهار بر شاخسار خفته اش دست نوازش مي كشد من آن شكوفه ي پر شور خواهم بود كه بر آينده اي پربار، خنده اي مستانه خواهم زد.

اكنون بر انسانيت خويش گريانم ، امروز 27 سال است كه انسانم اما تا ابد از اين انسانيت دروغين در شرم و خجلت خواهم بود . آيا نخستين لحظه ها ي ميلاد م را در ياد داريد؟ همه در شوق و شعف بودند و مي خنديدند اما ساربان بيدل ميگريست و مي دانست كه قافله ي عمرش را در اين خراب آباد ، سفري پر فراز و نشيب از رسم بد عهدي ايام در پيش خواهد بود .

آري از دنياي آدميان به ستوه آمده ام و تو گوئي كه اين زمين ، نه سراي انسان ، كه بارگاه ديوان است و خشم و زور و ستم ، جاودانه در شريان بيدادگر هستي اش جاري خواهد بود .

ميلياردها سال است كه ساربان اين كاروان سرگردانم و قافله ي هستي خويش را از بياباني دور با بختي كور از انفجارِ كوه و انقلاب اقيانوس گذر داده ام و همچنان به سوي ناكجا آباد مي روم . امروز پس ازسیزده ميليارد و هفتصد میلیون سال ، از قلب آن مه بانگ پر عظمت در چرخه اي مبهم و تاريك ، خود را به سوي مردماني رسانده ام كه همچنان مرا مي بوسند و در ذهن خود ، طناب هاي دار مرا مي بافند و هر دم هراس و دهشتي سهمگين را بر جان خسته ام ، استوار ميسازند .

اي كاش مهرباني ام نهان مي ماند و از دور مهر مي ورزيدم . اي كاش ميتوانستم چهره ي خود

را از نامهربانانِ سنگدل فرو پوشم تا ايشان ترواش قطره هاي عشق را در چشمانم نبينند و

مرا به بي خردي منسوب نكنند .

امروز همان زمان است كه زرتشت بر رسيدنش آگاهي داد و ما را بر پاك گردانيدن دوباره ي آفرينش ، رسالت فرمود. اكنون در سرزمينهاي اورمزد ، پيمان راستي و آيين مهرورزي معدوم گشته است . همه ي مردم فريفتار باشند و بد يكديگر را خواهند . سپاس و آزرم نان و نمك يكديگر را هرگز ندارند . مردماني تند خو و فريبكار و كساني كه همه از تخمه ي كج انديشي و دروغ و بي ارجي هستند تنها به منافع خويش مي انديشند و براي تامين و تضمين آنها از هيچ ستم و جنايتي در حق هم نوعان خويش فروگذار نمي نمايند .مردم گفتار فرومايگان و بدگويان و نابكاران و دلقك ها را باور دارند و آنها را راست پندارند . جوانان و كودكان انديشناك هستند و از دلشان شوخي و آرامش و بازي و رامش بر نمي آيد و آزادگان و دهاقين و بزرگان به درويشي و بيچارگي رسيده اند !
حكمرانان جهان ، چنان مردمان بدي باشند كه اگر مرد پرهيزگار يا مگسي را بكشند ، هر دو به چشمانشان يكسان باشد . مرزدارِ شوم جدايي ملت ها ، ديو خشم است و در بيدادگاه ضحاكان هر دم خورشيد را به مرگ محكوم ميكنند و حقيقت هستي را در ژرفناي گمراهي خويش محبوس مي دارند .
هزاران سال است كه خورشيد ، م‍‍ُهر خاموشي بر لب زده است و در سرودش تنها شعري از سكوت ميخواند . اما چرا خورشيد ساكت است و زين سان بي صدا سرود ميخواند؟ آيا راز آن سكوت جز اين است كه او هر روز بر ما باراني از رحمت ونور فرو مي فرستد تا آدمي در تاريكخانه ي قلب سياه خويش به آباداني جهان بي انديشد ؟

خورشيد هم از فقر بيزار است . او از سياست ، از كشور ، از استبداد، از ايدئولوژي و نژاد و رنگ و تفاوت ، از مرز و بوم و جدايي ، از حرص و آز و شهوت قدرت و منافع ملي و جنگ و تملك و ثروت ، حس انزجار دارد.

او از چهارچوبه ي اين اجتماع به اصطلاح انساني ، كه بسي پَست تر از اجتماعات حيواني است متنفر است و با نظام تاريك حاكم بر جهان آدميان ، با شعر آفتابش در ستيز خواهد بود .

او به همه ي ستمديدگان و شهيدان ، به منصوران حلاج و سقراط هاي حكيم به همه ي آزادگاني كه تا ابد خون پاكشان در جويبارِ خاطرِ شفق جاري است نويد مي دهد كه سرانجام روزي آفتاب عشق را بر ظلمتِ شب، فيروزي جاودان خواهد بود و هزيمت ، ننگي هميشگي بر آهرمن .

روزي فرا رويمان خواهد رسيد كه خورشيد بر سرزميني يكپارچه و بدون مرز به نام كره زمين ، نگاههاي سرشار از مهر خويش را بر انسانِ والايي فروريزد كه بر واژگان مخوفِ جنگ و فقر و ظلم و ستم - استعمار و استبداد و استثمار - نژاد و مليت و ثروت و تملك ، خط قرمز كشيده است و حتي در لغتنامه ي هايش اجازه ي درج معني اين كلمات شوم را نخواهد داد ، چرا كه آنها را ننگي بزرگ بر پيكره ي تمدن ، شرافت و انسانيت مقدس خويش مي شمارد .

اي دوستداران راستي ؛ به زودي نوادگان ما ، فروغ ِ برادري و برابري و مساوات و صلح را در همه ي ابناء بشر در سايه ي يك دمو – آريستوكراسي بين المللي به تماشا مي نشينند و بر گورهاي كهن و هموار ما ، نهال عشق مي كارند .

مردن چه بي معنا ميشود وقتي كه روحِ اميد درمي يابد كه مرگ فقط براي اجزاء است و گرچه ما از اجزا هستيم و مي ميريم ، اما حيات كل را مرگي نخواهد بود و روزي فرزندانمان اين سياره خاكي را دهكده ي سعادتِ انسان ، نام خواهند داد .

از مرگ نمي هراسم . سه هزار سال پيش به ذهن پدران ما رسيد كه انسان ميتواند پرواز كند، مرد شجاعي به نام ايكاروس به بالهايي كه با دستان پدرش ساخته شده بود اعتماد كرد و آنها را بر خود بست و خواست پرواز كند ولي به دريا افتاد و اسير مرگ شد . اما حيات هرگز نمُرد و گستاخانه اين آرزو را ادامه داد . قرن ها بعد روح پر شوري به نام لئوناردو داوينچي آمد و در ميان طرح ها و رسم هاي خود يك ماشين پرواز را كشيد و بر حاشيه اش خطي نوشت كه مانند زنگ در حافظه ي تاريخ صدا ميكند (( اينجا بايد بالها را قرار داد )). لئوناردو موفق نشد تا مرگ بر او چيره گشت اما زندگي به اين رويا ادامه داد. نسلها گذشت و مردم گفتند انسان نبايد پرواز كند چون خدا چنين نخواسته . اما سرانجام زندگي با برادران رايت پرواز كرد و حيات ، پس از سه هزار سال صبر و استقامت به آسمان رسيد .

فرد شكست ميخورد اما زندگي پيروز ميگردد . فرد مي ميرد ولي زندگي بي آنكه خسته و نوميد شود به راه خود ادامه ميدهد و به شوق مي آيد ، نقشه مي كشد و مي كوشد؛ بالا ميرود و به مقصد ميرسد و روزي در دهكده ي كوچكِ زمين به هوس و شوق زنده كردنِ پدران و مادران خويش خواهد افتاد .

هنگامي كه بر آلاچيقهاي سبز مرغان چهچهه ي عاشقانه مي زنند و خروس ، سرود طلوع آفتاب را ميخواند و روشني مرغزار را فرا مي گيرد ؛ جوانه ها باز ميشوند و شاخه ها سَر بَر مي آورند و سبز مي شوند ، كودكاني را ميبينم كه با شاديِ جنون آميزي بر چمنهاي نمناكِ از ژاله ي سحري راه ميروند و ميخندند و همديگر را صدا مي زنند و بي آنكه خسته شوند يكديگر را دنبال مي كنند و از هم در ميروند و نفس نفس مي زنند.

در زير سايه ي درختان دو دلداده راه ميروند و خيال ميكنند كسي آنها را نمي بيند ، سخنان نرم و آهسته ي آنها با صداي كبوتران و حشراتي كه جفت خود را مي خوانند در مي آميزد. آنان با چشماني مست و نيمه خوابيده در هم مي نگرند و شيفتگي و عشق را از راه دستهاي به هم فشرده و لبهاي در هم ماليده ، جاري مي گرداننددددددد و آنهنگام من همان شكوفه ي پر شورم كه بر بهارِ جاودان زندگي خنده اي مستانه خواهم زد .

سعيد ساربان

تصاویر سکوت آفتاب

ورود به صفحه اصلی سایت

صفحه نخست

saeidlaw — Thu, 19 Feb 2009 17:43:33 GMT

به سرای ساربان بیدل قافله ی عمر خوش آمدید

بنیاد فرهنگی ساربان

فال حافظ

سکوت

جهان به کجا میرود ؟

شادروان دکتر محمد مصدق

درسی از تاریخ

مقالات حقوقی

عرفان و تصوف

نگارخانه ی فردوسی

انسان گیاهخوار است نه خونآشام ( جديد )

بخش انگلیسی ، English part

سخن روز

توضيح مهم : بدين وسيله به استحضار کاربران گرامي سامانه ي ساربان ، ميرسد که اين بخش از سایت از اسفند ماه ۱۳۸۷ به روز نشده است

ماده 265 قانون مدني

saeidlaw — Sun, 15 Feb 2009 13:32:33 GMT

اين مقاله علمي را با شايسته ترين احترامات به استاد بزرگوارم جناب آقاي دكتر مهدي - م ارمغان ميدارم

*******************************************************************************

يكي از بحث برانگيز ترين مواد قانون مدني ايران كه در مبحث حقوق تعهدات ، اختلاف نظرات بيشماري را در بين انديشمندان حقوق و آراء قضايي به ميان آورده ، ماده ي 265 قانون مدني مي باشد

ماده ي فوق الذكر مقرر مي دارد (( هركس مالي را به ديگري بدهد ظاهر در عدم تبرع است،بنابراين اگر كسي چيزي به ديگري بدهد بدون اينكه مقروض آن چيز باشد ميتواند استرداد كند )) .

برخي از استادان را اعتقاد بر آن است كه مقصود قانونگذار در اين ماده چنين است كه دادن مالي به ديگري ظاهر در عدم تبرع دارد و مجاناً انتقال پيدا نكرده است به عبارت ديگر ، از آن بر نمي آيد كه دادن مال به قبض شخص ديگر ،اماره اي بر اداي دين مي باشد .بنابراين هرگاه ثابت شود كه كسي مالي را به ديگري داده است ، دريافت كننده ي مال نميتواند به صرف ادعاي اينكه تاديه كننده قصد تبرع داشته و مجاناً داده است، از برگرداندن آن مال به تاديه كننده خود داري كند ! يعني اگر گيرنده ي مال ،مدعي استحقاق خود و دريافت مال به عنوان هبه يا وصول طلب باشد ، بايد آن را ثابت كند و به ديگر سخن بار اثبات بر عهده ي دريافت كننده ي مال است و در صورتي كه نتواند استحقاق و مالكيت خود را ثابت كند ، به رد مال محكوم خواهد شد ¹.

نظر دومي كه مورد قبول اساتيد بزرگي چون جناب آقاي دكتر ناصر كاتوزيان مي باشد ، چنين است كه در ماده ي 265 قانون مدني ، دادن مال به ديگري اماره ي وجود دين است ، بنابراين هرگاه كسي پرداختي انجام دهد ، فرض ميشود كه دين خود را پرداخته است ، مگر اينكه ثابت كند كه مديون نبوده و به اشتباه يا به عنوان امانت و مانند آن پرداخت كرده است و با اثبات اين امر ميتواند مال پرداختي را مسترد دارد ²

اين گروه از اساتيد چنين استدلال كرده اند كه ماده ي 265 ق م ايران ، اقتباسي از ماده ي 1235 قانون مدني فرانسه مي باشد كه در آن ميخوانيم (( هر پرداختي مستلزم وجود ديني است ؛ كسي كه بدون داشتن دين مالي را پرداخته ميتواند استرداد كند ))³

مرحوم مصطفي عدل كه از تهيه كنندگان قانون مدني و متقدمين اساتيد ايران است در حقوق مدني خود مي نويسد : (( اگر كسي مالي را به ديگري بدهد ظن غالب بر اين است كه قصد تبرع نداشته و با دادن آن مال قرض خود را به طرف مقابل ادا ميكند چنانكه همين حكم را قانون مدني در ماده ي 265 مقرر داشته )) .

..........................................................................................................................................

1- ر.ج دكتر امامي – حقوق مدني – جلد يك صفحه 314 و دكتر شهيدي ، سقوط تعهدات – ش 4

2- ر ج دكتر ناصر كاتوزيان ، قواعد عمومي قرار داد ها ج 4 ، ش 74 به بعد

و ناصر كاتوزيان - كتاب دوره ي مقدماتي حقوق مدني – اعمال حقوقي ، ش 237

3 - Tout Payment supoose une dette: Ce qui a ete paye sans etre du est sujet a repetition

..........................................................................................................................................

شادروان دكتر مهدي شهيدي كه تقريرات حكيمانه اش هنوز در فراقش عالم دانش حقوق ايران را روشنايي مي بخشد ، در آثار خويش با ارائه ي براهين مستحكم و مستدلي ضمن بررسي تطبيقي ماده 1235 قانون مدني فرانسه و ماده ي 265 قانون مدني ايران نخست چينين عنوان كرده اند كه واژه suppose در ماده فرانسوي 1235 داراي ايهام و دوگانگي معنايي است ، و از جمله معاني آن (( مفروض كردن )) و (( لازم داشتن )) است ، يعني اگر كلمه ي مزبور در معني اول به كار رفته باشد ترجمه ي ماده ي 1325 چنين است كه (( هر تاديه وجود ديني را مفروض مي دارد)) كه با اين ترجمه معني آن چنين ميگردد كه (( ظاهر تاديه در مديون بودن تاديه كننده ميباشد )) ولي هرگاه كلمه ي supََََpose در معني دوم به كار رفته باشد معني ماده چنين ميشود (( هر تاديه نيازمند يك دين است يا يك دين را نياز دارد )) و به اين ترتيب ظاهر اين خواهد بود كه براي تحقق اعتبار تاديه ، بايد وجود دين ثابت گردد .

آن مرحوم در ادامه چنين اظهار ميدارند كه به نظر ايشان ماده ي 265 قانون مدني ايران ، دلالت بر هيچيك از تفاسير فوق الذكر را ندارد و مساله ي اين ماده بايد به كمك اصول كلي و قواعد حقوقي حل شود در نتيجه پس از ذكر توضيحاتي نتيجه ميگيرند كه با ثبوت تصرف سابق تاديه كننده ، مادام كه دليل بر استحقاق گيرنده اقامه نشده است ، تاديه كننده حق استرداد آن را خواهد داشت ¹.........................................................................................................................................

۱- رج دكتر مهدي شهيدي – مدني 3 –ش 64

..........................................................................................................................................

كوربختانه رويه ي قضايي نيز در اين باب روشن نيست . در راي اصراري شماره ي 19950 مورخ 3/7/41 ديوان عالي كشور هيات عمومي ديوان ماده ي 265 را منطبق بر مورد ندانسته ولي با استدلالي ضعيف ، بار اثبات را بر عهده ي مدعي استرداد نهاده است و اعلام داشته كه (( مدعي استراداد بايست اماني بودن "مدعي به " را به اثبات برساند ، بنابراين هيات عمومي در نتيجه نظر دوم را پذيرفته ، اگرچه در استدلال راه ديگري را پيموده و مشكل تفسير ماده ي 265 را حل نكرده است ¹ .

حال پس از همه ي توضيحات فوق ، به راستي حقيقت معناي ماده ي 265 ق م را چگونه بايد هويدا ساخت و با پرتو انديشه ي كدام دسته از اساتيد نامدار حقوق مدني ايران خورشيد عدالت را روشنايي افزورد ؟

هرچند چراغ پيش آفتاب پرتوي ندارد و مناره ي بلند بر دامن كوه الوند پست نمايد و اگرچه پاي بر جاي بزرگان نهادن خطاست ، ليكن رواست تا به اعتماد سعت اخلاق بزرگواران كه چشم از عوايب زير دستان بپوشند و در افشاي خطاها ي كهتران نكوشند ، كلمه اي چند به طريق اختصار از نقطه نظر خويش را در باب قانون فوق الذكر ، بر اين دفتر درج كرده و آبروي خويش در آن خرج نمايم .

اينجانب در دو تحليل به بررسي فحواي قانوني حاكم بر ماده ي 265 كه به زعم اين حقير از آن بر مي تابد خواهم پرداخت تا آثار اجتماعي حاصل از اين ماده را در گستره ي مراودات اجتماعي و عمومي تحليل كرده و در عين حال به تفسير عيني ² ماده 1235 قانون مدني فرانسه و تطبيق آن در قواعد حقوق مدني ايران خواهم پرداخت .

هيچكس نمي تواند غايت اصلي و رسالت اساسي قانون در معناي عام كلمه را كه همانا تامين منافع اجتماعي و تضمين امنيت جاني و مالي و رواني جامعه مي باشد را انكار نمايد

بر اين پايه اساسي ترين اولويت و هدف مستور در بطن هر قانون ، اعم از جزايي ، مدني ، كيفري و غيره ، در همه ي نظام هاي حقوقي ، تامين منافع جامعه در جهت ارتقاء امنيت و تسهيل زندگاني اجتماعي است .

به عبارت ديگر هرچند هدف قانون مدني مثلاً در بخش احوال شخصيه ، حمايت از حقوق افراد است و قوانين مربوطه اي كه در اين باب به تصويب رسيده اند تامين كننده ي منافع فردي شهروندان مي باشند ، ولي پوشيده نيست كه پشتيباني از حقوق فرد توسط قانون مدني هدف فرعي و ثانوي آن قانون مي باشد و هدف غايي و اساسي آن بي هيچ ترديد ، تامين امنيت جمعي و ارتقاء رفاه و امنيت اجتماعي از رهگذر پشتيباني از حقوق فرد در جامعه مي باشد.

به همين ترتيب درهمه ي قوانين از جمله ، جزايي ، تجاري ، ثبتي و غيره ، قوانين عليرغم داشتن جنبه هاي گوناگون و اهداف فرعي و ثانوي در يك اصل انكارناپذير كه همانا دميدن روح امنيت و ثبات اجتماعي است ، مشترك اند و با تدوين هنجارها و قواعد الزام آور ، جامعه ي خويش را به سمت مدينه اي فاضه به پيش مي برند !

بر اساس اين استدلال در مقام تفسير كليه ي قوانين ، نخستين و پر اهميت ترين عنصري كه بايد مورد توجه هر مفسري قرار گيرد در نظر گرفتن غايت و هدف اساسي قانونگذار در جهت تامين هرچه بيشتر منافع اجتماعي و عمومي است ! يعني با تفكيك بين هدف غايي و درجه اول هر قانون و اهداف ثانوي و درجه ي دوم آن ، بايد در اين انديشه بود كه چگونه ميتوان اهداف ثانوي و فرعي را به سمتي سوق داد كه هرچه بيشتر و بيشتر ما را به سمت هدف غايي و نهايي آن يعني تامين منافع اجتماعي ، رهنمون سازند .

به عنوان مثال در ماده ي مورد بحث ما (265 ق مدني ) تفاسير ارائه شده توسط اساتيد بزرگواري كه اجمالاً در آغاز بحث به آن پرداختيم ، همه و همه تفسيري در مورد اهداف ثانوي و درجه ي دوم اين ماده ي قانوني بوده است و دامنه ي بحث و استدلال ايشان بيشتر محدود به حوزه ي مشخص نمودن بار اثبات يا مقصود قانونگذار از" عدم تبرع " در اين ماده و ديگر مسائل ثانوي ميباشد و كوربختانه اين اساتيد بزرگوار را ، امعان نظري در هدف غايي و اساسي قانون مذكور نبوده است .

.......................................................................................................................................

1 – ر ج دكتر سيد حسين صفايي – جلد دوم حقوق مدني – قواعد عمومي قراردادها ص 233

2- Objective interpretation

........................................................................................................................................

همچنان كه اشاره رفت ، آقاي دكتر ناصر كاتوزيان در تفسير خويش از اين ماده مي فرمايند (( هركس مالي را به ديگري مي پردازد فرض اين است كه دين خويش را ادا ميكند ، پس اگر ثابت شود ديني نداشته است ، ميتواند ان را پس بگيرد . در نتيجه هرگاه پرداخت كننده مدعي شود كه به گيرنده وام داده است يا مالي را به امانت سپرده است ، بايد وجود ان عناوين را ثابت كند تا در دعوي استراد موفق شود )).

يعني از نظر ايشان ، بار اثبات وجود دين بر دوش تاديه كننده است و گيرنده ي مال مبري از اثبات وجود دين ميباشد .حال بايد ديد اعمال چنين قاعده اي در مناسبات اجتماعي و اقتصادي جامعه، داراي آثار مفيدي مي باشد يا خير ؟

لازم به ذكر است كه آنچه در نظر اساتيد ما در اين مبحث در تفسير ماده ي 265 ق م ايران و تطبيق آن با ماده ي 1235 ق م فرانسه ، مهجور مانده ، تفكيك بين (( دادن مال به ديگري )) و (( پرداخت پول به ديگري )) مي باشد .

ماده ي 265 ق م ايران به صراحت از (( دادن مال )) به ديگري نام برده و نص صريح قانون در " دادن مال به ديگري " مي باشد .

مال در مفهوم سنتي،عبارت از كالايي است مادي كه مورد داد و ستد قرار ميگيرد و داراي ارزش است ¹ و در يك تقسيم بندي كلي به دو دسته ي اصلي (( مالي مثلي )) و (( مال قيمي )) تقسيم ميشوند.

مال مثلي آن است كه اشباه و نظاير آن از هر جهت فراوان است و ميتوان افراد متعددي را از آن يافت كه از جهت صفات و ارزش يكسان مي باشند مانند گندم ، لوبيا و غيره . به عكس مال قيمي، مالي است كه داراي اشباه و نظاير متعدد نبوده و ارزش آن منحصر در ذات خود مال باشد و افراد كلي آن ، از حيث صفات و ارزش يكسان نباشند ، مانند خانه يا اسب و... ²

با توجه به توضيحات فوق الذكر پوشيده نمي ماند كه مفهوم كلاسيك (( مال )) در ادبيات حقوق ما معنايي جز شئ مادي و كالاي داراي ارزش و منفعت اقتصادي ندارد و هرگز در معناي اخص كلمه ، شامل پول و اسناد تجاري و اعتباري نميگردد، حتي در ديگر نظامهاي حقوقي مانند انگلستان و فرانسه ، مال در معناي فوق الذكر با واژگان property – propriété ))³ ))كه داراي ريشه لاتيني و مشترك مي باشند ، استعمال ميشوند و با تعريفي كه در واژه نامه ها ي معتبر از آنها بعمل آمده ، پوشيده نمي مانند كه واژه ي (( مال )) معنايي جز شئ و كالا ر انخواهد داشت .

بر اين پايه ماده ي 265 ق م ايران اينچنين مقرر ميدارد كه اگر كسي (( مالي )) را به ديگري دهد ظاهر در عدم تبرع است ، با توجه به اينكه در ديگر قوانين مندرج در مبحث اول فصل ششم قانون مدني كه ماده ي 265 نيز خود بخشي از آن مبحث است ، قانونگذار به صراحت در چندين ماده مستقيم و غير مستقيم ، اشاره به (( مال )) در معناي اخص كلمه داشته و از جمله در مواد 270 – 278 – 279 مستقيماً به مال عيني پرداخته ، در حالي است كه در اين بخش از قانون مدني اثري از نام پول و پرداختهاي مبتني بر اسناد اعتباري و تجاري مشاهده نميگردد ، اين بدان معنا است كه اساتيدي كه در گفتار خود دامنه ي شمول ماده ي 265 را پرداخت هاي پولي و اعتباري ميدانند و از واژگان (( دادن مال )) در ماده 265 به صراحت تفسير (( پرداختن مال )) را ميكنند و بين(( دادن مال )) به ديگري و (( و فعل پرداختن )) هيچ تفكيكي را قائل نميشوند ، سخت بر خطا بوده و در قياس بين ماده ي 265 قانون مدني ايران و ماده ي 1235 قانون مدني فرانسه راه صوابي را نپيموده اند

....................................................................................................................................

1- دكتر ناصر كاتوزيان – دوره مقدماتي حقوق مدني – اعمال حقوقي – ش 131

2- دكتر مهدي شهيدي – مدني 3 – ش 29

3 - Property = something owned: something of value that is owned, e.g. land & its synonyms are : possessions, belongings, goods, assets, material goods, chattels, things, stuff (informal) ,land, home, house, estate, acreage.(from Longman Engilsh dictionary)

..........................................................................................................................................

به نظر ما فحواي قانوني حاكم بر ماده 1235 فرانسوي ، هيچ ارتباطي با ماده 256 قانون مدني ايران از نظر معنايي نخواهد داشت و اثبات اين ادعا نيز چندان سخت نمي باشد.

از آنجا كه در صدر ماده ي فرانسوي از واژه ي(( payement )) استفاده شده و اين واژه ي كهن حتي در ريشه ي لاتيني خود معناي پرداختهاي پولي و اعتباري را مي دهد و همچنانكه ميدانيم اين واژه در زبان انگليسي نيز وجود دارد و معنايي جز پرداختن پول در ازاي دين را ندارد ¹. پس قانون فرانسوي به درست ، ميگويد (( هر پرداخت مستلزم وجود ديني است : چيزي كه بدون وجود دين پرداخت شده ، قابل استرداد است ))

Tout Payment supoose une dette: Ce qui a ete paye sans etre du est sujet a repetition

حال سوال ما اينجاست كه چه رابطه اي بين ((پرداخت پول در قانون فرانسوي )) و (( دادن مال )) در قانون ايراني وجود دارد ؟

آقاي دكتر كاتوزيان درنوشتار خود در اين باب به كرات و مرات از واژه (( پرداخت )) استفاده كرده اند و عنوان فصل توضيح ماده ي 265 را (( اثر پرداخت در اثبات دين )) گذارده اند ، يعني دقيقاً ترجمه ي واژه Payement در ماده ي 1235 قانون مدني فرانسه ² .

اما با امعان نظر در فحواي ماده ي فرانسوي و در عين حال عدم استعمال واژه ي(( مال ))در معناي اخص كلمه در اين ماده ، كه propreté در فرانسه و property در زبان انگليسي ميباشد ، پي بردن به اين امر چندان دور از ذهن نخواهد بود كه قانونگذار فرانسوي همچنانكه امروز در حقوق و رويه ي قضايي ما هم مرسوم است ، در مورد پرداخت از طريق پول ، چك ، سفته و برات به صراحت پرداخت آنها را اماره ي وجود دين تلقي كرده و مدعي استرداد پول و سند تجاري را مكلف به اثبات استحقاق خويش دانسته است .در ايران در برخي از آرا در چنين مواردي ( به زعم ما به غلط ) به ماده ي 265 ق م استناد شده است ³ و در برخي ديگر بدون استناد به اين ماده همين نظر را پذيرفته است . در واقع منطق چنين حكم ميكند كه در مورد پرداختهاي مالي ، يعني هنگامي كه كسي پول يا سندي را به ديگري مي پردازد ، يك اماره ي قانوني به نفع دريافت كننده ي وجه وجود دارد كه اثبات خلاف آن بر عهده ي صادر كننده ي چك يا پردازنده ي پول و مدعي استرداد است .

چنين رويه اي در حقوق ايران و ماده ي 1235 قانون مدني فرانسه كاملاً مبتني بر منطق حقوقي و تامين كننده غايت اجتماعي قانون است ، اما چنين برداشتي نسبت به ماده ي 265 قانون مدني ايران نه تنها قابل پذيرش نيست بلكه نكوهيده و پايمال كننده ي حقوق افراد و عدالت غايي برخواسته از قانون ميباشد !

در دنياي واقع هر روز بين افراد جامعه مراودات گوناگون و داد و ستد هاي بيشماري رخ ميدهد ، فرضاً پدري مال خود را به قصد توديع يا عاريه و قرض به فرزند خويش مي دهد،( تاكيد ميشود مال و نه پول ) مثلا اسب خود را به پسرش مي سپارد و از آنجا كه به اين فرزند اعتماد دارد ادله ي اثباتي را جهت استناد به قصد خود از دادن مال به فرزند ، فراهم نمي بيند ! حال فرض ميكنيم پسر از باز گردادن مال به پدر امتناع كرده و مدعي بدهكاري پدر نسبت به خود و دادن اسب در مقام ايفاي دين به خود را ميشود !

...................................................................................................................................

1- Payment = money paid: an amount of money that is paid or is due to be paid or act of paying : the act of paying money, or fact of being paid. Oxford English to English dictionary

2دوره مقدماتي حقوق مدني – اعمال حقوقي - دكتر ناصر كاتوزيان – ش 237

3راي شماره ي 126 مورخ 8/4/73 شعبه ي 19 ديوان عالي كشور

.........................................................................................................................................

حال به قول معروف پيدا كنيد پرتقال فروش را ... ، آيا در مورد فوق ، يعني در شرايطي كه در جامعه هر روز هزاران انسان رشيد ، مال و اموال خود را در صورتهاي مختلف به يكديگر مي سپارند و قصد تبرعي هم در اين امر ندارند ، مثلا آقاي الف متورسيكلت خود را به آقاي ج امانت ميدهد – خانم ت كتاب ارزشمند خطي خود را به دوستش براي مطالعه مي سپارد و هزاران داد و ستد از اين دست و مبتني بر عدم تبرع هر روزه در هر جامعه اي رخ ميدهد . حال بايد از همه ي اساتيدي كه بار اثبات عدم تبرع را بر دوش مالك اصلي و دهنده مال به شخص مقابل ، مي دانند پرسيد آيا چنين تفسيري از قانون ما را به سمت غايت اصلي و هدف نهايي هر قانوني است هدايت ميكند ؟ يعني آيا امنيت اموال شهروندان با چنين تقسيري تامين و تضمين ميشود ؟

آخر كدام منطقي مي پذيرد كه مثلا هنگامي كه در مثال فوق خانم ت كتاب خطي ارزشمند خود را كه يك مال در معناي اخص كلمه است را به دوستش براي مطالعه مي سپارد و دوست طمعكارش از استرداد آن خود داري كرد و مدعي گرفتن آن كتاب از خانم ت در ازاي اداي دين خانم ت ميگردد ، ما صاحب اصلي كتاب يعني خانم ت را ملزم به ارئه ي دليل مبني بر عدم وجود دين نسبت به دوستش بدانيم و دادن كتاب را به دوستش اماره اي بر وجود دين بناميم ؟؟؟

خوشبختانه كمتر كسي در جامعه جز حقوقدانان از نظري كه بار اثبات را بر دوش دهنده ي مال ميداند با خبر است و پوشيده نيست كه اگر وجود چنين قاعده ي مضحكي به صورت فراگير در بين عوام منتشر گردد ، نابهنجاري هاي بيشمار و نابساماني هاي بي حدي را در جامعه ايجاد ميكند ، مثلا هر دزد كلاهبرداي با توسل به وسائل متقلبانه سعي در گرفتن مال و امانتي از ديگران ميكند و به محض درياقت مال ، ظاهر را در عدم تبرع مي داند ، يا پس از مدتي ديگر كسي جرات سپردن مال خود به ديگري را نخواهد داشت و در عين حال پس از مدتي مشغله ي دستگاه قضايي در قضايايي از اين دست ، روزافزون خواهد شد . پس جاي هيچ شكي نيست كه ماده ي 265 قانون مدني ايران به هيچ صورتي قابل تطبيق با تفسير اساتيد بزرگواري كه لزوم اثبات عدم وجود تعهد توسط مدعي استرداد را لازم دانسته اند ، نمي باشد .

ماده ي 265 قانون مدني ماده اي كاملاً مفيد و داراي فوائد بيشمار اجتماعي است و نشان از تامل خردمندانه قانونگذار در تامين عدالت و امنيت اجتماعي دارد ، اين ماده جز اين نميگويد كه هركس مالي را در جامعه به كسي داد ، ظاهر در اين است كه به رايگان نداده است ، پس ميتواند آن را استرداد كند .

با احترام

سعيد ساربان

صفحه اصلي

حقوق

saeidlaw — Fri, 16 Jan 2009 20:19:33 GMT

مفهوم ماده 265 قانون مدنی ( جديد )

حقوق زنان

اصلاح در منشور ملل متحد

حقوق اساسی

انسان گياه خوار است نه خون آشام

saeidlaw — Thu, 21 Aug 2008 00:55:33 GMT

آنچه در اين نوشتار از نظر شما مي گذرد ، مبحثي است تحليلي كه سعي بر آن دارد تا با ارائه ي دلایلی تاريخي ، فلسفي و علمي (بيولوژيك) اثبات كند كه انسان براي گوشت خواري آفريده نشده و او جانداري صرفاً گياه خوار است ، بي شك پذيرش اين حقايق براي ما دشوار است كه گوشت خوارگي از اصلي ترين عوامل ايجاد تند خويي و خشونت در ذات آدمي است و اگر انسان گوشت خوار نبود ، شمار جنگ ها و خون ريزي ها ، عداوت ها و نفرت ها ، و قتل ها و تجاوزات چه بسا هيچ يا شايد بسيار ، محدود بود !

به هر روي ، در مقاله ي پيش در روي ، جويبار حقيقت ، آيه هاي زلال و انكار ناپذير هستي را در بيابان غفلت ما جاري ساخته تا شايد شقايقي بر جاي خار مغيلانش برويد و الفباي عشق را در مكتب ايزدي اش بر ما بياموزد

تقريبا چهار و نيم ميليارد سال از عمر سياره ي زمين ميگذرد¹ و در درازناي اين زمان طويل ، جانداران بي شماري از پس پرده ي خلقت و تكامل طبيعت پا به عرصه ي وجود گذاردند و زمين را به سياره اي زنده و پويا مبدل كردند.

آدمي همچون هميشه نياز دارد تا محيط طبيعت اش را بشناسد و بدان پاسخ گويد . محيط طبيعي شامل اقليم ، خاك ، موجودات زنده و از همه مهمتر ساختار بيولوژيك يا زيست شناختي بدن جانداران است . در محيط هاي طبيعي مختلف ، منابع و ابزار ها براي نياز هاي اساسي زندگي فرق ميكند همچنان كه محيط و منابع نواحي سرد قطبي با محيط ها و منابع صحرايي يا استوايي يا كوهستاني تفاوت بسيار دارد .جانداران همواره پاسخهاي بسيار متفاوتي به محيط هايشان نشان داده اند و به سبب توانايي هايشان در سازگاري با محيط طبيعي و دگرگون ساختن سازمان بدني خويش بسيار موفق بوده اند²

براي مثال پرنده اي زميني مانند خروس را در نظر بگيرد كه پا هايي بلند با پوستي ضخيم داشته و با پنج انگشت مجزا از هم به راحتي راه ميرود و لا به لاي خاك ها را با همان انگشتان براي يافتن غذا جستجو ميكند در مقابل پرندگان آب زي چون مرغابي يا مرغان دريايي را به خاطر آوريد كه پاهايي كوتاه و يكپارچه چون پارو داشته و انگشتان آنها به وسيله ي پرده اي از پوست به هم متصل است

اين تفاوتها نشان از آن دارد كه اين دو پرنده ، يكي براي خشكي و ديگري براي دريا و آب خود را با محيط تطبيق داده اند و سازمان جسمي خويش را با طبيعت اطراف خود هماهنگ نموده اند !

بي هيچ ترديد اگر فرضاً خروسي در آب افتد ، توان شنا كردن را چون مرغابي ندارد و بلعكس اگر مرغي دريايي در محيطي خشك قرار گيرد ، نخواهد توانست چون خروس زمين را گود كند و به جستجوي غذا بپردازد !

اما پرسش اينجاست كه ارتباط اين مطالب با انسان در چيست و آيا اين تكامل و تطابق با محيط طبيعي در آدميان هم جاري و ساري مي باشد ؟

در پاسخ بايد گفت مجموعه ای عظیم از اسناد علمی و شواهد باستاني نشان ميدهند كه حدود چهار تا پنج ميليون سال پيش نخستين انسانواره ها در زمين پيدا شدند . بازمانده ها از نياكان ما پيشرفتي كند در توانايي هاي اساسي آنها را نشان ميدهند ، توانايي هايي كه آدمي را از حيوانات ديگر متمايز ساختند و از قبيل : اندام راست و نا خميده ، استفاده از زبان ، توانايي داشتن انديشه بودند كه به صورتي بسيار تدريجي و از راه تكامل جسماني ، اجتماعي و فرهنگي انسانواره هاي نخستين محقق گشتند

ناگفته نماند كه آراء دانشمندان علوم تاريخي و طبيعي در باب منشاء پيدايش انسان و پراكندگي او در جهان يكسان نبوده و نظريات بي شماري از قبيل تكامل انسان پيش از جدايي قاره ها و مهاجرتش در آن دوران در افصي نقاط گيتي يا تكامل انسان در قاره هاي گوناگون به صورت جداي از هم ، مطمح نظر ايشان است كه در عين حال ارتباط چنداني با مبحث اصلي ما ندارد و ناگزير هستيم كه با اشارتي مختصر از آنها در گذريم

.......................................................................................................................................................................................................................

1^{- Oxford dictionary of Geology -Geologists believe that the history of the Earth is lasted from around 4 billion years ago.}

^{2- McKie, Robin. Dawn of Man: The Story of Human Evolution. DK Publishing, 2000. Companion volume to a BBC television series on evolution. ,}

^{Biological evolution is the natural process by which new and more complex organisms develop over time.}

^{........................................................................................................................................}

حدس اكثر محققان زيست و باستان شناس بر آن است كه نخستين انسانواره ها در علفزارهاي آفريقا مي زيستند ، چندي قبل دانشمندان در كاوشگاهي در شرق آفريقا به نام (( تنگ لدواي )) ، محل اردوي انسانواره هايي را يافتند كه تقريبا دو ميليون سال قبل در آنجا زندگي مي كردند ، آنها توانستند بر اساس شواهدي كه در ان جايگاهها يافتند بسياري از عادتهاي انسانواره هاي نخستين را بازسازي كنند ، نخست اينكه در ان محيط استوايي به دور از هر سرما و گرماي نا متعارفي ، شرايط آب و هوايي و اقليمي بسيار مساعد بوده و گياهان غذاهاي فراواني را به صورت طبيعي توليد ميكردند ، در عين حال خطري هم از جانب حيوانات و جاندارن وحشي براي انسانواره هاي نخستين در آن منطقه وجود نداشته است وآنها لابلاي سنگ ها يا كومه هاي بوته و خاشاك زندگي ميكردند ³

با گذشت زمان برخي از گروههاي انسان واره ها كه به كرومانيونها مشهورند به دلايلي كه براي ما روشن نيست به سراسر منطقه ي اوراسيا كوچ كردند و با افزايش جمعيت شان پراكنده گشتند .اما تردیدی وجود ندارد كه تا پيش از هجرت نخستين انسانواره ها ، آنها جز گياهان و نباتات غذاي ديگري نداشتند و هرگز از گوشت ديگر جانداران استفاده نكرده اند !ساختار و سازماني بدن انسان ، شباهت تامه اي با ميمون هايي دارد كه زيست شناسان آنها را به سمت پدر انسان مدرن منصوب ميكنند ! اينكه چگونه انسانواره ها به گوشت خواري روي آوردند جاي بحث بسيار دارد اما قابل قبول ترين حدس اين است كه پس از مهاجرت از نقاط استوايي و آغاز آخرين عصر يخبندان در 150 هزار سال قبل ، به دليل از بين رفتن گياهان ، انسانها مجبور شدند براي حفظ بقاي خود به گوشت خواري و آتش روي آورند و تا منقرض نگردند و سنت خوردن گوشت از آن ايام براي انسان امروز برجاي مانده است .

3- Leakey, Richard. The Origin of Humankind. Basic Books, 1994.

-It is widely agreed upon that original routes of human migration began with emigrations from Africa into the Middl East, Asia, and Europe, and only much later from Asia to the Americas. Exactly when and how migrations occurred is highly debated. Nonetheless, it is clear that people encountered and overcame substantial geographic and climactic barriers, including deserts, mountain ranges, bodies of water, and glaciers (especially during periodic Ice Ages

........................................................................................................................................

اما همانگونه كه پيشتر در قضيه ي مرغ و مرغابي اشاره كرديم در طبيعت هر چيز در جاي خاص خود قرار گرفته و تخطي از قوانين طبيعت نتيجه ي سودمندي را در بر نخواهد داشت ! علم زيست شناسي جانداران را با تقسيم بندي هاي گوناگون از يكديگر متمايز ساخته و به بررسي و تفحص در احوال زندگاني ايشان مي پردازد

در يك تقسيم بندي كلي ، سازمان بدني يك جاندار مانند اسب براي چريدن است و ساختار بدني جانداري ديگر چون گرگ براي دريدن ، انسان نيز مانند ساير موجودات ساختمان بدنش مغاير با قوانين طبيعت نمي باشد و هرگاه رويهم رفته او را با ساير موجودات مقايسه كنيم خواهيم ديد كه نه تنها شباهتي با جانوران گوشت خوار و درنده ندارد بلكه از دسته ي گياه خواران و جانداران بي آزار است

در مثال مرغ و مرغابي گفتيم كه انگشتان پا براي مرغ ابزاري است در جهت يافتن غذا در لابلاي خاك و خاشاك و وجود انگشتان دست براي انسان حكايتي است از چيدن ميوه ها و سبزيجات از گياهان ، چرا كه اگر قرار بود ما گوشت خوار باشيم به جاي آين دستهاي لطيف و ظريف ، چون كف شير نر خون خواره اي ، چنگالهايي تيز و دندانهايي برنده داشتيم

محققان و دانشمندان در مقايسه اي تطبيقي ، اهم تفاوتهاي اساسي كه ميان جانداران گياه خوار و گوشتخوار وجود دارد را برشمرده اند كه سندي غير قابل انكار و ترديد ناپذير در گياه خوار بودن انسان است . اين بزرگواران دلايل مستدل خويش را به شرح زير بيان ميدارند ¹

1-Burnie, David. "Comparative Anatomy-2000. Discussion of internal animal organs-PDF Book .

Comparative Anatomy, scientific study of the similarities and differences in the structure of living things. Comparative anatomy helps to show how organisms function, how they develop, and how they are linked by evolution, the process by which organisms change over many generations. The theory of evolution, one of the fundamental tenets of modern biology, states that new types of organisms develop from common ancestral types over long periods. Comparative anatomy can be used to investigate plants and simple microorganisms, but its most important role is in the study of animals. In animals, comparative anatomy usually focuses on

Many important physical features can be seen on the outside and inside of animal bodies, but often the most revealing ones are hidden inside. These hidden features provide valuable clues about an animal's distant ancestors…

دليل اول

The first reason

آرواره جانوران گوشتخوار دارای دندانهای شمشيری شکل هست که به دو دندان نيش بزرگ برای پاره کردن مجهز است اين آرواره ها بسيار پر قدرت و خرد کننده می باشند، اما در گياهخواران دندانها صاف و مسطح هستند و دندانهای کلبی همسطح بقيه دندانهاست، آرواره ها ضعيف هستند و برای فشارهای شديد طراحی نشده اند. نوع دندانهای انسان او را جزو لاينفک گروه گياهخواران قرار می دهد. اين تفاوت حتی در مينای دندانها هم مشاهده می شود

دليل دوم
انسان و بقيه گياهخواران قادرند آرواره پائين خود را بدون تکان دادن سر علاوه بر بالا و پائين به طرفين نيز تکان دهند در حاليکه درندگان از حرکات جنبی فکين که جهت آسياب کردن دانه به گياهخواران داده شده عاجز میباشند.
دليل سوم

در طبيعت آن دسته از پستانداران که آب را هنگام نوشيدن ليس می زنند مثل گربه، ببر، خرس و گرگ، گوشتخوار هستند و هر کدام که آب را می مکند يا هورت می کشند مانند گاو، فيل و انسان گياهخوار می باشند .

دليل چهارم
در ساختمان بدن گوشتخواران بعلت قابليت فساد پذيری سريع گوشت طول روده ها کوتاه است تا حيوان بتواند هر چه زودتر آنرا دفع نمايد. زيرا غذاهای گوشتی پس از هضم در روده محيط بسيار مناسبی برای رشد باکتريهای مواد آلی از هم پاشيده و فاسد شده بوجود می آورد. گياهخواران منجمله انسان دارای روده های درازی می باشند و برای اينکه مواد غذايی به آهستگی مواد مغذی را پس می دهند، و از اينجاست که تفاوت غذای يک گوشتخوار با گياهخوار مشهود می گردد. تبديل و هضم غذای گياهخواران به وسيله انفعالات تخميری با همراهی دسته های مختلف ميکروبهای گياهی انجام می گيرد. با اين تفاوت که آن دسته از ميکربها که برای گوشتخواران مناسب است برای گياهخواران مناسب نيست. حتی اگر بدن برای تعديل آن کوشش کند. اين ثابت می کند گوشت يک غذای اشتباه و مضر برگياهخواران می باشد . حتي ميتوانيد به تجربه دريابيد كه اگر جانداري چون گوسفند از گرسنگي بميرد ، گوشت نخواهد خورد و بلعكس يك شير يا ببر هم هرگز علفي را نميخورد !

دليل پنجم
معده انسان و عضلات آن بسيار ظريف و حساس است و به هيچ وجه قادر به هضم کامل غذاهای گوشتی نيست در حاليکه معده خشن گوشتخواران با عضلات پولادينش کار اصلی هضم را انجام می دهد. اين اساسی ترين دليل برای هضم نکردن غذا، يبوست و دل درد در آدمهائيست که از گوشت برای خوراک استفاده می کنند در عين حال انسان هرگز نميتواند گوشت را به صورت خام مصرف كند ، چرا كه معده ي او عاجز از هضم آن خواهد بود ، او با پختن غذا سعي در تغيير ماهيت شيميايي گوشت ميكند تا بتواند ان را براي معده ي خويش تعديل و قابل هضم نمايد .

دليل ششم
ترشح غده های معده و لوزالمعده انسان و بقيه حيوانات گياهخوار به بافتهای گوشت بسيار کم اثر است و نمی توانند قادر باشد مانند ترشحات غدد يک درنده، گوشت (و همچنين استخوان حيوانات) را نرم و حل کنند.

دليل هفتم
گوشت دارای ازت زيادی است که دفع آن از عهده کبد جانوران گياهخوار ساخته نيست و همين علت اصلی امراضی چون نقرس و ناراحتيهای کبدیست که بکرات نزد افراد گوشتخوار ديده می شود، بوی بد دهان و بعضی از انواع سردردها و سرگيجه ها نيز زائيده همين سبب است .

دليل هشتم
انسان قادر نيست مانند حيوانات گوشتخوار از جسد حيوانات بطور کامل و طبيعی استفاده کند. وقتی شير، روباه يا هر حيوان ديگری طعمه اش را شکار می کند فقط گوشتهای ران و سر و سينه آنرا نمی خورد بلکه گوشت، پوست و استخوان را با هم می بلعد و با اين کارش تعادلی از نقطه نظر احتياجات گوناگون بدن به مواد مختلف غذايی بر قرار می کند .

دليل نهم
چاک دهان گوشتخواران بسيار عريض است بطوريکه می توانند هنگام بلعيدن آنرا بحد زيادی بازنمايند، چاک کوچک دهان انسان دليل محکم ديگری بر ميوه خوار بودن اوست .

دليل دهم
چربيهای موجود در گوشت حيانات به زحمت از بدن گياه خواران دفع می گردد و اغلب بصورت پيه در ناحيه های شکم، ران، باسن و غبغب مردم گوشتخوار ذخيره می شود، همين چربيهاست که در جدار داخلی رگها جمع شده و حرکت خون را نامنظم می سازد
سکته های قلبی حاصل اين تغذیه اشتباه و شکم پرستانه است. مصرف چربيهای گياهی مثل روغن زيتون، آفتابگردان و غيره هيچوقت ديده نشده که عارضه ای ايجاد کند .

دليل يازدهم
حيوانات گوشتخوار می توانند به سرعت بدوند و شکار خود را در حال گريز بگيرند اما انسان چون ميوه خوار است، قادر به اين کار نيست و در عوض به راحتی دانه از گياهان بر می چيند يا از درختان بالا ميرود و برای خوراکش ميوه می کند .

دليل دوازدهم
چشم گوشتخواران بر خلاف چشم انسان و ديگر جانوران گياهخوار که نامتغيير می باشد قادر است در تارکی ببيند و مردمکش کوچک و بزرگ شود.

دليل سيزدهم
پروتئين حاصله از گوشت برای جذب شدن، معده ي انسان را به يک کار طاقت فرسا وامی دارد در حاليکه پروتئين های نوع گياهی راحت تر جذب شده و بدن انسان و ديگر حيوانات گياهخوار آنها را آسان تر قبول می کند.

دليل چهاردهم
حيوانات گوشتخوار می توانند بوی جانوران ديگر را از خيلی دور استشمام کنند. انسان اصلاً قادر به اين کار نيست.

دليل پانزدهم
تمام گوشتخواران قادرند برای بچنگ آوردن شکار، خود را اگر لازم باشد، ساعتها بی حرکت خود را پنهان کنند و بطور غريزی حيله های گوناگونی را برای فريب دادن طعمه می دانند، انسان نه می تواند چند دقيقه جائی بي حركت شود و نه قادر است در جائيکه هموار نيست راه برود .

دليل شانزدهم
طبع انسان چون ميوه خوار است، همانگونه که گوشتخواران از ديدن اجساد خون آلود اشتهایشان تحريک می شود او نيز از ديدن، بوئيدن و چشيدن ميوه ها و سبزیجات لذت می برد و خوشش می آيد و در مقابل از ديدن اجساد خون آلود و دل و روده در آمده حالش بهم می خورد و غمگين و ناراحت می شود. درضمن گياهخواران و از جمله انسان بسیار علاقه مند اند که ميوه ها را به صورت خام بخورند، اين در حاليست که خوردن گوشت خام برای انسان تهوع آور و غیر قابل قبول می باشد.- انسان طبيتاً از كشتن و خون گريزان است

دليل هفدهم
ميوه جات و سبزيجات خام از خاصيت شديد شفا بخشی و دفع ميکروب برخوردارند که برای سلامت انسان بسيار ضروريست. برعکس ميوه ها و سبزيجات ، گوشت اکثر اوقات ناقل ويروس ها و ميکروبهای خطرناک است، بخصوص انواع و اقسام کرمها معمولاً از راه گوشت به انسان منتقل شده در جدار روده می چسبند و شخص گوشتخوار را مبتلا به کم خونی، زردی، رنگ پريدگی، لاغری، ضعف بنيه، پر خوابی و بی حوصلگی می کنند. هر چند پختن تا حدودی اين کرمها را از بين می برد ولی تصور از بين بردن تمام اين موجودات خطرناک از راه پختن يک راه اساسی نيست زيرا که خيلی از آنها می توانند درجه حرارتهای بسيار شديد را نيز تحمل کنند و تازه آنهائی که از بين می روند مواد زائد سمی خود را همچنان باقی می گذارند و آن اکثريتی که از بين نمی روند در بدن بسرعت رشد کرده و زندگی را بر شخص گوشتخوار تنگ می گردانند. اگر شما نيز گوشتخوار هستيد چه بسا که مبتلا به اين کرما، ويروسها و انگلها بوده، ولی خودتان از آن خبر نداشته باشيد.

دليل هجدهم
بزاق انسان و ديگر گياهخواران جهت آماده کردن مواد نشاسته ای برای هضم در دهان، دارای آميلاز است، اما بزاق دهان گوشتخواران فاقد اين ماده می باشد .

دليل نوزدهم
قسمتهای مختلف گوشت بطور وحشتناکی از اسيد ئوریک (اوره) برخوردار است مثلا يک کيلو گوشت گوساله دارای 30 گرين و يک کيلو جگر بيش از 40 گرين اسيد ئوريک دارد، در وضعيکه تمام اسبد ئوربکی که بدن خود می سازد و دفع می کند در روز از طربق کلبه ها فقط 6 گرين می باشد و اضافه بر اين مقدار کاری دشوار برای کليه ها بوجود آورده شخص را به امراض گوناگون سخت که ناشی از تراکم اسيدئوريک در بدن باشد مبتلا می سازد. اين بيماريها تا وقتی مريض به خوردن گوشت ادامه می دهد هرگز ديده نشده که علاج قطعی داشته باشد .

دليل بيستم
چرندگان و پرندگان گياهخوار همديگر را می شناسند و به مهربانی در کنار يکديگر می توانند زندگی کنند، مرغ و خروسها لابلای دست و پای گاو گوسفند بدون آنکه ترسی به خود راه بدهند می لولند و دنبال دانه می گردند، اما همينکه گرگ يا روباهی نزديک شود به طور غريزی از آنجا می گريزند این حالت در انسان هم ديده شده که از حيوانات درنده فرار کند .

دليل بيست و يکم
دستهای انسان که به گروه گياهخواران تعلق دارد برای دريدن ساخته نشده است انگشتان دست او نشان ميوه خوار بودن اوست، والا می بايست از پنجه هائی برنده و تيز بر خوردار باشد .

دليل بيست و دوم
کنترل حرارت بدن به دو طريق انجام می گيرد. يکی با عرق کردن و ديگری با آويختن زبان از دهان و تنفس های سريع. کليه گياهخواران از طريق اول با استفاده از مجراهای موجود در روی پوست خود و تمامی گوشتخواران به طريق دوم با در آوردن زبان و تنفس سريع اينکار را انجام می دهند مثل سگ و گرگ .
عرق کردن در گياهخواران باعث دفع طبيعی سموم احتمالی موجود در گياهانی که گياهخوار خورده خواهد شد و چنانچه انسانی از خوراک گوشتی استفاده کرده باشد چون ميزان سموم و مواد زائد از ميزان طبيعی بالاتر می رود، عرق تن او بد بود و متعفن خواهد گرديد .

دليل بيست و سوم
گوشتخواران تقريباً ده برابر گياهخواران جوهر نمک (اسيد هيدروکلوريک) در بدن خود توليد می کنند که بيشتر در هضم قسمتهای استخوانی گوشت بکار گرفته می شود. و با توجه به ميزان جوهر نمک در بدن آدمی هرگز نمی شود او را يک گوشتخوار به حساب آورد .

دليل بيست و چهارم
انسان می تواند در رژیم غذايی خود گوشت را به سادگی حذف کند و در اين راستا ادعا می شود که رو به سلامت بيشتر هم خواهد گذاشت، ولی او هيچگاه نمی تواند غذای طبيعی خود را که گياهان می باشد حذف کند و به زندگی ادامه دهد. اين در حاليست که گوشتخواران می توانند بدون خوردن گياه زندگی کنند و سالم باقی بمانند

به راستي با وجود اين همه دلايل بيشمار آيا باز هم جايي براي فرار از حقيقت و تكذيب خورشيد باقي مي ماند ؟ گوشت خواري نه تنها از جنبه ي بيولوژيك امري غير قابل پذيرش و نقض كننده ي قوانين طبيعي است بلكه از جنبه هاي رواني و اجتماعي نيز غير قابل قبول و داراي اثرات بسيار مخرب بر روان و روح و عواطف و احساسات آدمي است !

اين نگارنده حقير را اعتقاد بر آن است كه اگر آدمي گوشتخوار نبودي هرگز جنگي و تجاوزي هم در ميان نبودي و انسان در نهايت مسالمت و صلح در ميان ابناي نوع خود زندگاني داشتي !

چه دليلي واضح تر از اينكه قبح قتل و تجاوز و تعدي به حق ديگران نخست با پايمال كردن حق حيوانات است كه كمرنگ ميشود

از زوري كه پا به عرصه ي وجود ميگذاريم ، اگر داراي خانواده اي متمكن باشيم ، براي سلامتي ما گوسفني بي نوا را كه در صحرا مشغول چرا است و آزاري بر ما ندارد ، سر ميبرند يا در اقشارقشر متوسط خنجر قهر خود را در حلقوم مرغي مظلوم ميزنند تا شايد به واسطه ي مرگ او ، خداوند بر عمر فرزندمان بي افزايد

ما در بستري از قهر بزرگ ميشويم ، صاحب خانه يا اتوموبيل ميشويم ، و خودخواهانه حيوان معصومي را سر ميبريم تا به واسطه ي مرگ او از بلايا در امان مانيم !

بر خوان طعامهاي سرشار از طمع اهریمنین خويش خيمه ي قهر ميزنيم و بي تفاوت مرغي بريان را به دندان ميكشيم ، از گوشت آن بزغاله ي معصوم كه در كودكي اش به جاي پستان مادر ، دشنه ي خودخواهي خود را بر کام او نثار كرديم ، تناول ميكنيم و به به و چه چه ما سر به آسمان بر مي دارد

از انسانيت خويش شرمسار شدم وقتي شنديم آن شكارچي سنگ دل در صحراي جهالت خويش ، رحم ماده آهويي بار دار را هدف تفنگ خود قرار داد و بيرحمانه سر از تن او جدا ی کرد

آري كباب از لذيذ ترين طعام ها است ، اما به چه قيمت در لذت چشيدنش حاضر ميشويم ، انسانيت خويش را تا حد حيواني خون آشام تنزل دهيم ؟

و حال تصور نميكنيد اگر شرايط به گونه اي دگر بود و از كودكي به ما مي آموختند كه جانداران جان دارند و اين جان شيرين خوش است ، اگر ما را از آسيب رساندن به جانوران بر حذر مي داشتند و خون خوارگي را به زور بر ما تحميل نمي كردند ، اگر از همان كودكي به جاي تشويق به گوشت خواري ، به ترويج گياه خوارگي مي پرداختند و به ما مي آموختند كه به هستی حيوانات احترام بگذرايم ، به طريق اولي ، حرمت جان و شرف و ذات آدمي نيز براي ما نهادينه نمي گشت و ما بي آزار تر و مهربانتراز امروز نمي بودیم ؟

آيا اگر مثلاً به خود اجازه نمي داديم تا گوسفندي را بكشيم ، هرگز بر خویش اين جواز را روا می داشتیم كه به انساني تجاوز كنيم ؟ اسلحه به دست گرفته و تشكيل ارتش و لشكر و سپاهي دهيم ؟

به قول صادق هدايت

در مجالس عروسی و مهمانی های پرشکوه همه افرادی که ادعای انسانیت و اشرف بودن مخلوقات خداوند را دارند هنگام صرف غذا آنچنان با حالت بدی به طرف گوشت های کباب شده و پخته شده حمله ور می شوند که گویی اگر از این گوشت ها نخورند نمی توانند برتر بودن خود را اثبات کنند

شکسته بال تر از من میان مرغان نیست

دلم خوش است که نامم کبوتر حرم است

شاید خالی از فایده نباشد تا اشارتی هرچند مختصر به ددمنشی های انسان نمایان خونخوار در جنگ ها نماییم سربازان ژاپني در جنگ جهاني دوم و اشغال بخش هايي از چين ، مرتكب جنايات هولناكي شده اند كه در طول تاريخ بشر بي سابقه و بي مانند بوده است ، مثلا بريدن سينه ي زنان پس از تجاوزات گروهي به آنان يا شليك كردن در رحم زنان بار دار و بريدن سر شوهران در برابر چشم زنان و فرزندان و سپس تجاوز به ايشان ...¹

البته تعدادی از اين جنايتكاران در دادگاه نورنبرگ كه توسط فاتحين جنگ جهاني دوم تاسيس گشت ، محاكمه گشتند و به سزاي عمل خود رسيدند

1- دادگاه کیفری بین المللی – دکتر حسین میرمحمد صادقی –نشر دادگستر 1386 یا

An introduction to the international Criminal court-William A.schabas 2002

.........................................................................................................................................

اما به زعم شما مثلا اگر آن سربازان خون آشام ژاپني كه در فرهنگ كشورشان به مراتب گوشت خوارتر از ديگر مناطق جهان هستند و به سوسك ها و سگها و گربه ها هم رحم نميكنند و از گوشت آنها تغذيه مينمايند ، گياه خوار بودند و براي جان حيوانات حرمتي مي شناختند ، به طريق اولي ، هرگز به خود اجازه ي ميدادند تا مرتكب چنين جنايات هولناكي در حق بشريت شوند ؟

اين ساربان بيدل بنا بر رسالت فرهنگي خويش ، خود را موظف ديد تا با ارائه ي مقاله ي فوق گامي هرچند كوچك در راه اعتلاي واژه ي مقدس عدالت و صلح و دوستي بردارد و در اين رهگذر با نهايت نيروي قلبي خويش ، آرزو میكند كه نوشتار فوق موجبات ملال خاطر شما گراميان را فراهم نساخته و مورد توجه تان واقع گردیده باشد

بي ترديد همچنان كه در دنياي حقيقي ، دير زماني است كه گروه كثيري از همنوعان ، ما گياهخواران را مسخره ميدارند و در برابر استدلالهاي پولادينمان با سفسطه هاي برخواسته از شهوت و غفلت خویش ، ما رابی خرد قلمداد میکنند ، در اين دنياي مجازي نيز از گزند مغالطات ايشان در امان نخوايم بود اما داوري نهايي را به خورشيد حقيقت مي سپارم كه به زودي زود ، روزي در تباهي اجساد ما به قضاوت بر خواهد خواست !

من شانه هاي خسته ام را زير بار رسالتي سنگين و آسماني مي بينم و بارن اشكهايم را در اقيانوس معرفت آن بزرگ شاعره ي خفته در بستر سكوت ( زنده ياد فروغ فرخ زاد ) آميخته ميكنم :

ما از جهان بی تفاوتی فکرها و حرف ها و صداها نمی آییم

در آستانه فصلی سرد

در ابتدای درک هستی آلوده ی زمین

و یأس ساده و غمناک آسمان

و ناتوانی آن دستهای سیمانی

د ر محفل عزای آینه ها

و اجتماع سوگوار تجربه های پریده رنگ

و این غروب بارور شده از دانش سکوت

چگونه می شود به انساني که میرود اینسان

صبور ،

سنگین ،

سرگردان .

فرمان ایست داد

چگونه می شود به انسان گفت که او ديگر زنده نیست

او هیچوقت

زنده نبوده است.

در کوچه باد میآمد

و من به جفت گیری گلها میاندیشم

به غنچه هایی با ساقهای لاغر کم خون

و این زمان خسته ی مسلول

و{سارباني }از کنار درختان خیس می گذرد

مردی که رشته های آبی رگهایش

مانند مارهای مرده از دو سوی گلو گاهش

بالا خزیده اند و در شقیقه های منقلبش آن هجای خونین را

تکرار می کند

سلام

و من به جفت گیری گل ها میاندیشم

در کوچه باد می آيد و

کلاغهای منفرد انزوا

در كوچه باغهای پیر کسالت میچرخند

انسان پوک

انسان پوک پر از ادعا

نگاه کن که دندانهایش

چگونه وقت جویدن سرود میخوانند

و چشمهایش

چگونه وقت خیره شدن میدرند

و دنيایش كه به لانه ی ماران مانند است .

این جهان پر از صدای حرکت پاهای مردمی است

که همچنان که ترا می بوسند و

در ذهن خود طناب هاي دار ترا می بافند

...............

روزگاري آسمان ما ، مست چشمان زمين اش بود

كهكشانهايش به خواري در كتاب ريشخندش بود

از طنين شعر ما خورشيد ميلرزيد

در طلوعش از شكوه عشق ميترسيد

........................

من از دريچه ي بيكران احساسم

ز پهنه ي وسيع خيالم شكوفه مي چيدم

ايمان نداشتم به آغاز فصل سرد

دنيا بهار را به روانم دميده بود

اينك آن آواز و فرياد بلند و اين خموشي زمين گيري

اينك آن همخوابگي با مادر خورشيد و اين همبستري با خواهر ظلمت

ایمان بیاوریم

ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد

ایمان بیاوریم به ویرانه های باغ های تخیل

به داس های واژگون شده ی بیکار

و آن دانه های زندانی بسته در خرمن خزان

با احترام

سعید ساربان

united stats of the Eraeth

saeidlaw — Sat, 16 Feb 2008 22:31:33 GMT

با صميمانه ترين درودها

در فروردين ماه سنه ي 1385 ، براي نخستين بار اين نگارنده ي سراپا تقصير مبادرت به تاسيس وبلاگي تحت عنوان حقوق اساسی نمود تا از رهگذر آن ، دريچه اي را به سوي خورشيد منور عدالت گشوده و شرح و بسط مباني تئوريك حقوق اساسي و دموکراسی را به صورتي ساده و به دور از آلايشات فني و كلامي براي خوانندگان و دوستان گرامي كه بنا به دلايل گوناگون از دسترسي و مطالعه ي كتب حقوقي محرومند مهيا كرده باشد

اين نگارنده ي حقير به دور از هرگونه گرايش سياسي ، اعتقاد بر آن دارد كه نخستين و مهمترين عاملي كه جوامع بشري را به سوي مردمسالاري سوق داده و آزادي و دموكراسي را در اركان قدرت سياسي نهادينه و تثبيت ميكند ، آگاهي و اطلاع دقيق مردم و شهروندان جوامع از معني دموكراسي و چگونگي حاكميت مردم ميباشد تا به وسليه اين دانش و آگاهي از حقوق و آزادي هاي اساسي و خود صيانت و پاسداري كرده به نهادينه شدن و تثبيت تفكر حاکمیت دموکراتیک در برابر قدرت منوكراتيك همت گمارند

بر هيچ صاحب خردي پوشيده نيست كه تحولات و تغييرات شگرف اجتماعي، فرهنگي و سياسي در سايه ي ترقي و تعالي چشمگير علوم و فنون مختلف هر روز گسترده تر شده و انسان هر لحظه گامي به سوي سعادت و و كمال مدني بر مي دارد

مدنيت مدرن و مترقي ، اشاعه دهنده ي تفكر برابري حقوق و يكساني جايگاه اجتماعي تمام ابناء نوع بشر ، از سفيد و سياه و زرد و سرخ در افصي نقاط اين دهكده ي جهاني است

ادوار و دوران ننگين و سياه تاريخ بشريت كه در آن تجاوز و تعدي و زور و استعمار ، پيشه ي هر مستبد و قدرتمندي بوده و صفت انسانيت منحصر به سپيد رويان زمين دار و شاهان جهان خوار مي بود ،گذشت و امروز سحرگاه عدالت پس مانده هاي آن شبانگاه تار را براي هميشه به سوي صبح روشن و نور مي كشد !

بايد به مدنيت جديد باليد ، بايد آن را تا حد امكان ارتقا داد و در مسير پيشرفتش جانفشاني كرد .

مدينه ي فاضله اي كه از قرنهاي دور گذشته ، حكما و انديشمندان و بزرگان در راه ايجادش كوشيدند و تخمها ي آن را در شوره زارهاي جوامع كهن كاشتند هزاران سال عقيم مانده و نروييده بود تا امروزه به واسطه ي تعالي و پيشرفت علمي و فرهنگي بشر ، نخست شوره زار حيات تبديل به زميني حاصلخيز براي رشد و كمال گشت و سپس باراني از انديشه ي عدالت از ابر بهار عمر بر گشتگاه باريدن گرفت تا نهال نوپاي اميد سرانجام روييد و سياره ي زمين را شوري تازه بخشيد !

امروز در امريكايي كه تا همين چند دهه ي قبل سياهپوستان از هيچ حقوق مدني و واجتماعي برخوردار نبودند و تحت آزار و ستم سپيد رويان سياه روان ،به بردگي و بيگاري ميپرداختند ، يك سياه پوست آفريقايي تبار به نام (( برك حسين اوباما )) كه نماينده ي مجلس سناي اين كشور است براي انتخابات رياست جمهوري كانديد گشته و به رقابت با همتايانش مي پردازد

در كشور آلمان تنها چند دهه پس ازآدولف هيتلر جنايكار و حزب نازي ، مرداني از نژاد ژرمن با زنان سياه پوست ازدواج كرده از حاصل اين پيوند مقدس ، صاحب فرزند ميشوند ... !

مثالهايي از اين دست در جهان امروز ما بسيار بوده ،همه حكايت از ان دارد كه جهان فصل نويني را در راه نايل شدن به مدينه ي فاضله اي كه قرنها برايش اميد ميبرد ، آغازيده و اماره ها ي بيشماري مبني بر پايان عمر همه ي عناصر خود پرست و اجحافگر و تفكرات و انديشه هاي مبتني بر برتري هاي فردي و گروهي و نژادي ، وجود دارد كه همه نويد دهنده ي بهاري جاودان را در سراي خاكي ما است

در آينده اي نه چندان دور دمكراسي و مردم سالاري در سراسر جهان فراگير شده و هيچ ايدئولوژي و آرماني جز انسانيت و شرافت انساني در عرصه ي جهاني اظهار اقتدار نخواهد كرد و جنگ هفتاد و دو ملت در پيمان صلح حقيقت،به ماجرايي منسوخ بدل خواهد شد !

پيش بيني من بر آن است كه حتي نظامات حكومتي مبتني بر پادشاهي مشروطه ، مانند انگلستان، اسپانيا ،ژاپن و ... نيز تغيير ماهيت داده جمهوريت را بر مشروطيت ترجيح دهند ، چرا كه براي مردم متمدن و با عزتي چون شهروندان كشورهاي فوق الذكر ، اين ننگي بزرگ به شمار ميرود كه يك فرد به عنوان پادشاه ، امپراطور يا ملكه ، هرچند تحت نظام مشروطه از قدرت سياسي برخوردار نباشد ، در سايه ي اين جايگاه شوم ، خود را برتر از ديگر شهروندان كشور پنداشته ، فخر تاج و تختي را كه اجداد و نياكانشان ، به صورت قهري و عدواني از حقوق حقه ي ملتها قصب كرده اند ، به جهانيان بفروشند ... !

نگارنده را اعتقاد بر آن است كه وجود پادشاهان و افرادي از اين دست در ناب ترين و خالص تريم مردم سالاري هاي مشروطه ي پارلماني ، حتي اگر شخص پادشاه بر اساس قانون اساسي از هيچ قدرت سياسي و حكومتي برخوردار نباشد و صرفا مقامي سنبوليك و تاريخي داشته باشد، باز هم جايگاه و تاج و تخت او ، توهين و جسارتي بزرگ بر يكايك افراد و شهروندان آن جامعه مي باشد ، چرا كه معناي مستفاد از صفت پادشاه ، طغيان و تمردي است در برابر انديشه ي برابري و يكساني انسانها در حقوق و ارزش و جايگاه انساني و بي ترديد ملتهاي متمدن در آينده ، اين لكه ي ننگ عظيم را از ساحت سرزمينشان بر خواهند چيد

در جوامع آينده بايد پادشاهان و ديكتاتوران و مستبدان را در لابلاي اوراق كتب تاريخي و داستاني يافت و آناني كه كرامت انساني خويش را تا آن حد نزول دادند كه حقيرانه ،سلاطين و خودخواهان را تكريم و تعظيم كردند ، مورد تمسخر و سخره ي فرزندان خويش قرار خواهند گرفت

البته ناگفته نماند كه در جوامع كهن و رويه هاي تاريخي حكومتي ، نهاد پادشاهي جز اركان ضروري يك دولت – كشور بودي و اداره ي كشورها به دليل عدم تعالي علمي و اجتماعي بشر جز از اين راه ميسر نبودي و تا قرن هجدهم تقريبا در تمام كشورها پادشاهان را مظهر و منشاء قدرت سياسي مي پنداشتندي

ثمره اي كه امروز به عنوان مردم سالاري ، دمكراسي و جمهوريت در جوامع متمدن ، نظام غالب است و هر روز بشر را گامي به سوي تعالي و برابري و عدالت اجتماعي به پيش مي برد حاصل انديشه ها ي متفكران بزرگي چون حكماي بزرگ يونان باستان وسپس انديشمندان و حكماي قرون معاصر چون مونتسكيو ، جان لاك ، ژان ژاك رسو و غيره مي باشد كه علوم انساني مديون خورشيد انديشه ي ايشان است

ما در بنياد فرهنگي ساربان ،آرمانگرايانه به مدينه اي فاضله و جاودان مي انديشيم كه در آن ابناء نوع بشر در كمال برابري و عدالت و آزادي به قول فيلسوف بزرگ فردريش نيچه خدنگ اشتياق خود را فراتر از انسان و به سوي ابر انسان پرتاب كنند

خداوند دوست دارد كساني را كه فرا پشت ستارگان در پي دليل نميگردند و خويش را فداي زمين ميكنند تا اين كره ي خاكي روزي از آن ابر انسان شود ، بايد با فدا كردن شادكامي ها و آسايش خويش راههاي نيكبختي را براي همه ي مظلومان و مصيبت ديدگان فراهم ديد

بايد هر روز مرزهاي سياسي را كمرنگ و كمرنگ تر كرد ، بايد در برچيدن آنها با همه ي وجود كوشيد ، بايد به دهكده اي جهاني با ايالات متحده ي دمكراتيك انديشيد كه مرزها و سرحداتش فقط جنبه ي فرهنگي دارد ، نه سياسي

بايد به سازمان ملل متحدي قدرتمند و داراي اقتدارات و اختيارات عاليه اي انديشيد كه فراتر از حكومت هاي داخلي اعمال قدرت كرده نقش پارلماني جهاني را در عرصه ي زمين عهده دار باشد

تنها اينچنين است كه انسانيت برتر در فدراسيون زمين محقق گشته ديگر اثري از جنگها و استعمارگري ها و تجاوزات خونين در عرصه ي گيتي باقي نخواهد ماند

دراز است ره مقصد و ما نوسفريم

ميدانم آرمانگرايانه تر از اين متصور نيست و وسوسه ي اهرمن در اين ره بسي است

اما

در ره منزل ليلي كه خطرهاست در آن

شرط اول قدم آن است كه مجنون باشي

همتم بدرقه ي راه كن اي طاير قدس

كه دراز است ره مقصد و من نوسفرم

بهاران در پيش است

انسان گياهخوار است

فرهنگ پزشكي

صفحه اصلي

فرهنگ پزشکی

saeidlaw — Mon, 05 Nov 2007 18:25:33 GMT

گفته اند ، شنيده و خوانده ايم كه نخستين رسالت پزشكان تلاش و مجاهدت درراه نجات جان انسانها و كوشش در جهت حفظ يا احياء سلامت عمومي و خصوصي بشر است . نظامي عروضي سمرقندي در كتاب مشهور چهار مقاله كه به قرن ششم هجري تصنيف يافته در تعرف علم طب ميگويد ؛(( طب صناعتي است كه بدان صناعت صحت در بدن انسان نگاه دارند و چون زايل شود بازآورند و بيارايند او را (مرجع ضمير او بيمار است ) به درازي موي و پاكي روي و خوشي بوي و گشادگي طبع . اما طبيب بايد رفيق الخق باشد و هر طبيب كه شرف نفس انسان نشناسد رفيق الخلق نيست)) يعني دشمن بشر است

دانش پزشكي يكي ازكهن ترين دانشهاست كه قدمتي هزاران ساله داشته عمري به درازناي عمر مدنيت بشري مي دارد ، با بررسي تاريخ تمدن انسان در خواهيم يافت، از زماني كه نخستين جوامع بشري تشكيل يافتند و انسانها به جهت برآورد و حل كردن سهل تر نيازها و مشكلاتشان روي به زندگي مشترك و گروهي آوردند اهميت و جايگاه والايي را به علم طب و اطبا اختصاص دادند تا از اين رهگذر سلامت و تندرستي يكديگر را تا حد ممكن تامين كرده باشند

هرچند بخش عظيمي از آنچه راكه امروزه به عنوان علوم پزشكي مي شناسيم حاصل پژوهشها و تلاشهاي دانشمندان و پژوهشگران قرون جديد و دوران معاصربوده و روشها و سنت هاي قديم و بدوي اطبا متقدم به جهت پيشروي علم پزشكي هم راستا با ديگر علوم و فنون در عصر تكنولوژي و صنعت، تقريبا منسوخ و نابود گشته اند و متدهاي درماني بسيار يپشرفته و جديدي جايگزين آنها شده ، اما تمامي اوصاف فوق مانع از آن نميشوند كه خدشه اي به نگرش فرهنگي و سنتي ما به جايگاه دانش پزشكي و شخصيت والاي پزشك وارد آيد

طبيب فرشته ي نجاتي است كه نگاهبان و پاسدار سلامت و تندرستي انسانهاست . بي هيچ ترديد اطبا را ميتوان در زمره سربازان لشگر اهورا مزدا در برابر سپاه اهريمن تباهي و بيماري و مرگ دانست.

همانطور كه در سطور فوق اشاره رفت ؛ همچون هميشه پزشكان در جامعه داراي مقام و جايگاه والاي اجتماعي بوده،همگان آنها را احترام كرده و منزلت خاصي را از بهر ايشان قائل مي باشند. اما كوربختانه وجود پزشكاني وظيفه ناشناس و مادي گرا يا بهتر بگويم رسوخ نيروهايي اهريمني در جامعه ي پزشكي باعث كاهش چشمگير اعتبار معنوي اطبا در بين مردم كشور ما گرديده است . باعث بسي تاسف است كه تا ديروز در محافل شهروندان از پزشك با صفت عالي و الهي فرشته ي نجات ياد مي شد و امروز با صفاتي با باري منفي و دهشتناك چون ؛ كاسب و تاجر و راهزني بر بام گردنه ... !

آنچه نگارنده ي حقير را برآن داشت تا سر به نگارش اين مقاله برداشته و به نقدي مختصر از وضعيت فرهنگي حاكم بر جامعه ي پزشكي پردازد،حكايات بيشمار و تاسف برانگيزي بود كه يا خود از نزديك شاهد آنها بودمي و يا از زبان دگران بارها همي شنيدم

اچندي پيش در يك عصر سرد و باراني پاييزي كه براي معالجه ي درد و خرابي دندانهايم در در اتاق انتظار ، مطب دندان پزشكي يكي از دندان پزشكان مشهور ، بودم، ناگاه درب ورودي بازشد و مردي وارد شده ، به سمت ميز منشي رفت .

نخستين چيزي كه در وي جلب توجه مينمودي ،وضعيت ظاهري مشوش و نا آراسته ي اوبودي. چكمه هاي گل آلوده و دهان باز كرده ي وي به همراه جامگاني ژنده و پر پينه ، فقر و تنگ دستي را دراو فرياد کردندي !

چشمانش چون كاسه ي خون سرخ بودي و چهره ي برافروخته اش نشان از دردي شگرف در دهان و دندانش داشتي

خانم منشي كه با اكراه در وي مينگريست با لحني تحقير آميز از وي پرسيد ؛ بفرماييد ؟

مرد ژنده پوش با صدايي آميخته به آهي جانكاه گفت (( براي كشيدن دندان چقدر بايد بپردازم ؟ ))

خانم منشي گفت ؛ بين هفت تا ده هزار تومان .

مرد ژنده پوش گفت كه از شب گذشته دندانش به شدت درد داشته ، امان را از قرار وي ربوده است ،همچنين گفتا كه ؛ { پنج هزار تومان بيشتر همراه ندارم و من كارگري افغاني هستم و از صاحب كارم پولي را طلب دارم ،آيا ميشود دندان مرا اكنون بكشيد تا من مابقي پول را فردا بياورم ؟ }

خانم منشي گفت{ بايد نظر آقاي دكتر را جويا شوم } اين بود كه به داخل اتاق اصلي و نزد دكتر رفته چند ثانيه ي بعد بازگشت و با همان لحن تحقير آميز به كارگر افغاني گفت ،{ نخير ، آقاي دكتر قبول نكردند ، شما ميتوانيد به درمانگاههاي دولتي برويد تا آنجا با هزينه اي كمتر دندان شما را بكشند }

مرد ژنده پوش با لهجه ي شيرين پارسي دري گفت { شما را به خدا كاري كنيد ، اكنون هفت عصر است و درمانگاه تعطيل است }

در عين حال پوشيده نبود كه چون وي از مهاجرين غير قانوني به ايران بود از هيچگونه تامينات اجتماعي و خدمات درماني دولتي برخوردار نميشد و در مانگاههاي دولتي نيز از پذيرفتن وي امتناع ميکردند ... !

خانم منشي در نهايت خون سردي گفت ؛ كاري از ما ساخته نيست ، لطفا از اينجا برويد بيرون و وقت ما را نگيريد

من كه از ديدن اين صحنه ها سراپاي خويش را غرق در خشم مي ديدم ، به اندیشه فرو رفتم و از

اين برخورد اغير انساني

به منشی اعتراض کردم .

وي كه اصلا توقع چنين واكنشي را از جانب من نداشت ، در حالي كه عرق شرم بر چهره اش نشسته بود گفت {من اينجا فقط سمت منشي گري را داشته از اوامر آقاي دكتر اطاعت ميكنم }

من از این ماجرا و سنگ دلی آن پزشك ناجوانمرد سخت بر آشفته بوده و با خود میگفتم چه توجيهي براي عدم انجام رسالت و وظيفه ي انسانی او به عنوان يك پزشك میتوان یافت ؟

مگر هدف او از انتخاب اين حرفه كاسبي و تجارت و اندوختن مال و ثروت است كه اينچنين کاسبانه رفتار کرده و گويي به جای مطب در دکانی به بازار نشسته است ؟ ؟ ؟‌ ؟ ؟ ؟ ؟ ؟ ؟

مگر نه اين است كه او بعنوان يك پزشك سوگند خورده كه ناجي جان و سلامت انسانها بوده ، در راه اين هدف مقدس از هيچ تلاشي فروگذار ننمايد ؟

بي شک شرافت يك دام پزشك و بیطار از آن جنابعالی بسي بيشتر بود . (بيطار در قديم به كساني گفتندي كه بيماري چهارپايان و بهايم را درمان كردندي )

ماجراهايي از اين دست را هر روز از گوشه كنار مي شنويم ، چندي پيش دوستي تعريف ميكرد كه هنگامي كه براي حاجتي درماني به مطب يك پزشك جراح داخلي مي رود ، مادر جواني سراسيمه كودك دو يا سه ساله اش را به آنجاا آورده ،از پزشك ميخواهد در عملي سرپايي سوزني را كه درپاي كودك رفته و شكسته است را خارج نمايد

پزشك براي اين عمل سرپايي در مطب خواهان مبلغي پول ميشود ومنشي آن را از وي مطالبه ميكند

زن ميگويد من به دليل اينكه همسرم مرحوم شده و كار و درآمدي ندارم ، نميتوانم اكنون حق الزحمه ي شما را بپردازم ، لطفاً شما عمل نماييد تا من ظرف چند روز آينده پول عمل را به هر طريقي تهيه كرده و تقديم دارم

در كمال تعجب آن پزشك نپذيرفته ، منشي وي به آن زن بينوا ميگويد {اگر پول نداري چرا انگشتري طلايي را كه در دست داري نميفروشي ؟ }

و آن بانوي بي كس،گريان و نالان ميگويد كه تنها يادگار همسر مرحومش همان انگشتري است ...

پزشك ناجوانمرد سرانجام با اين شرط كه زن انگشتري اش را بعنوان وثيقه نزد او گذارد ، آن كودك يتيم را عمل كرده منشي وي از زن ميخواهد پول عمل را به زودي براي آنها بياورد

دوست آزاده ي ما كه از نزديك شاهد اين ماجرا بوده است هنگامي كه براي ويزيت به اتاق دكتر ميرود ، به جاي شرح بيماري و كسالت خويش ، با صراحت از او انقاد كرده از وي مي پرسد كه { وجدان كاري شما به عنوان يك پزشك كجاست ؟ آيا شما حرفه ي پزشكي را براي انتفاع اقتصادي انتخاب كرديد يا با عشق خدمت به هم نوع ؟ }

اين پزشك نيز سر به مغالطات برداشته ، آن زن بينوا را دروغگو و حتي ثروتمندتر از خود دانسته ... و دريغ و درد

وقايعي از اين دست هر روزه در ساحت و حيطه ي مقدس جامعه ي پزشكي رخ داده اهريمنان تبهكار را جايگزين ملائك نجات همي كند !

در يك بررسي و تحقيق بسيار ساده و ميداني ، با رجوع به مطب هاي پزشكان، ميتوانيد به اين حقيقت تلخ پي بريد كه كوربختانه ، امروزه اكثريت قريب به اتفاق پزشكان جامعه ي ما در زمره ي اصحاب اهريمن بوده ، مشتغل مال و نعمت و شيفته ي جاه و ثروت مي باشند . نظر بر بيماران خويش نكنند الا به كراهت و سخن نگويند الا به سفاهت . به عزت مال و جاهي كه دارند مردم را به بي سر و پايي معيوب گردانند . برتر از همه نشينند و خود را به از همه بينند !

ابر بهارند و نمي بارند ، چشمه ي آفتابند و بر كسي نمي تابند ، بر اسپ توانمندي سوارند و نمي رانند و بيخبر از قول حكما كه گفته اند ؛

آنرا كه عقل و همت و مهر آدميت نيست

. . . خرش شمار وگر گاو عنبريست

بنياد فرهنگي ساربان ، باهمه وجود به اطبائي از اين دست ، توصيه مينمايد

تجديد نظري اساسي در نگرش به شغل و پيشه ي خود نموده ، رسالتهاي

الهي و انساني دانش پزشكي را از نظر خويش دور مدارند ...

ترسم نرسي به كعبه اي اعرابي

اين ره كه تو ميروي به تركستان است

و چه بهتر بگوييم كه نه تركستان ، نه سر منزل مقصود و كعبه ي منظور ،

كه راه در پيش شما ، مسيري مستقيم و بديهي تا ذلت و خواري جاودان و

دوزخ جانان است

اي در اصطلاح ((پزشك )) آقا يا خانم (( دكتر)) ؛

عناصر خنثي و گوهران خفته ي آدمي گري را در خود بيدار كرده به

شرافت و كرامت انساني خويش بي انديشيدددددددددددددددددددددددددد

چه بسيارند كودكان ، زنان و مردان و پيراني كه در كنج عزلت فقر و

بيماري ، به دليل اينكه ويزيت ديدار و ملاقات با شما را ندارند ، در درد و

زجر و بيماري به مرگ مي انديشندددددددددددد

وجود ايشان بايد خواب را از چشمان شما ربوده ، كوشش ها و مجاهدت

هاتان را در جنگ با آهرمن افزايش دهاد اما دريغ و درد كه در خواب غفلت

خفته ايد و در ننگي جاودان بيدار ...

در چشمان معصوم آن كودك بيمار در قشر متوسط و فقير جامعه

- بنگررررررررر

در وضعيت ظاهري و لباس هاي خود و همراهانش بي انديش !

آري جامگانشان كهنه و غبار فقر در صورتهاشان هويداست

آري اي پزشك متخصص و فوق تخصص ، پدر دخترك ، دلشكسته و بي

رمق شايد هزينه ي هنگفت ويزيت تو را قرض كرده باشد . بي ترديد براي

تهيه ي آن از بام تا شام به كارگري پرداخته ، مشقت ها كشيده است و چندين

روز آن را پس انداز كرده تا تو را بيند و تووووووووووو

و تو اي فرشته ي نجات ، براي حداکثر ۱۰ دقيقه ديدار ، همه ي آن پول ها

را از وي مي ستاني

به راستي شرافت حرامي پشت گردنه از تو بسي بيشتر است .

ميداني چرا ؟ ؟ ؟ ؟ ؟

شامگاهان كه بيايد تو با پول آن كارگر افغاني (يا شايد ايراني ) بر سفره ي

رنگين منزل فرود آمده و همراه با خانواده از انواع طعامهاي بهشتي تناول

ميكني و آن دخترك بيمار بر سفره اي از نان خشك و چكه اي اشكنه

تو بر ران مرغ بريان دندان ميكشي اما پدر كارگر دخترك ، در سرماي

زمستان ، پشت درب داروخانه ، براي تهيه ي هزينه ي داروهاي تجويزي

از سوي تو ، گدايي ميكند

التماس ميكند

شما را به خدا

دخترم بيمار است

بيكارم

كمك كنيد ددددددددددددددددددددددددددددددددددددددددددد

و اهريمن از تو خشنود است اي پزشك ك ك ك ك ك ك ك ك ك ك ك

بر لبانم غنچه لبخند پژمرده است

نغمه ام دلگير و افسرده است

نه سرودي،نه سرودي

نه هم آوازي،نه شوري

زندگي گوئي ز دنيا رخت بربسته است

يا كه خاك مرده روي شهر پاشيده است

اين چه آئيني ، چه قانوني ، چه تدبيري است

من از اين آرامش سنگين و صامت عاصيم ديگر

من از اين آهنگ يكسان و مكرر عاصيم ديگر

من سرودي تازه مي خواهم

جنبشي ، شوري ، نشاطي ، نغمه اي ، فريادهاي تازه مي جويم

من بهر آئين و مسلك كو كسي را از تلاشش باز دارد ، ياغيم ديگر

من تو را در سينه اي اميد ديرين سال خواهم كشت

من اميد تازه مي خواهم ، افتخاري آسمان گير و بلند آوازه مي خواهم

كرم خاكي نيستم اينك ، تا بمانم در مغاك خويشتن خاموش

نيستم شبكور ، كز خورشيد روشنگر بدوزم چشم

آفتابم من ، كه يكجا ، يك زمان ، ساكت نميمانم

با پر زرين خورشيد افق پيماي روح خويش

من تن بكر همه گلهاي وحشي را نوازش مي كنم هر روز

جويبارم كه تصوير هزاران پرده در پيشانيم پيداست

موج بي تابم كه بر ساحل صدفهاي پري مي آورم همراه

كرم خاكي نيستم ، من آفتابم ، جويبارم ، موج بي تابم

تا به چند اينگونه با صد نغمه بي آواز ماندن؟!

شه پر ما آسماني را به زير چنگ پرواز بلندش داشت

آفتابي را بخواري در حريم ريشخندش داشت

گوش سنگين خدا از نغمه شيرين ما پر بود

زانوي نصف النهار از پايكوب پر غرور ما ، چو بيد از باد ميلرزيد

اينك آن آواز و پرواز بلند و اين خموشي و زمينگيري

اينك آن همبستري با دختر خورشيد و اين هم خوابگي با مادر ظلمت

من هرگز سر به تسليم خدايان هم نخواهم داد

گردن من زير بار كهكشان هم خم نمي گردد

زندگي يعني هياهو ، زندگي يعني تكاپو

زندگي يعني شب نو ، روز نو ، انديشه اي نو

زندگي يعني غم نو ، حسرت نو ، پيشه نو

زندگي بايست سرشار از تكان و تازگي باشد

زندگي بايست در پيچ و خم راهش ز الوان حوادث رنگ بپذيرد

زندگي بايست ، يك دم ، يك نفس حتي ز جنبش وا نماند

گرچه اين جنبش براي مقصدي بيهوده باشد

زندگي همچنان آب است

آب اگر راكد بماند ، چهره اش افسرده خواهد گشت

و بوي گند مي گيرد

در ملال آبگيرش غنچه لبخند ميميرد

آهوان عشق از آب گل آلودش نمي نوشند

مرغكان شوق در آئينه تارش نميجوشند

من سر تسليم بر هر دنياي ناديده فرو مي آورم جز مرگ

من ز مرگ از آن نميترسم كه پايانيست بر ادوار یک آغاز

بيم من از مرگ يك افسانه بي آغاز و پايان است

من سرودي را كه عطري كهنه در گلبرگ الفاظش نهان باشد نمي خواهم

من سرودي تازه خواهم خواند كه گوش كس نشنيده باشد

من نمي خواهم به عشقي ساليان پايبند بودن

من نميخواهم اسير سحر يك لبخند بودن

من نه بتوانم شراب ناز از يك چشم نوشيدن

من نه بتوانم لبي را بارها با شوق بوسيدن

من تن تازه ، لب تازه ، شراب تازه ، عشق تازه مي خواهم

قلب من با هر تپسش يك آرمان تازه مي خواهد

سينه ام با هر نفس يك شوق يا يك درد بي اندازه مي خواهد

من زبانم لال حتي يك خدا را سجده كردن

قرن ها او را پرستيدن نمي خواهم

من خداي تازه مي خواهم

گرچه او با آتش ظلمش بسوزاند سراسر ملك هستي را

من همي رونق دهم آئين مطرود و حرام مي پرستي را

من بناموس قرون بردگي ها ياغيم

ياغيم من ، ياغيم من

گو بگيرندم

بسوزندم

گو بدار آرزوهايم بياويزند

گو به سنگ ناحق تكفير

استخوان شعر عصيان قرونم را فرو كوبند

من از اين پس ياغيم ديگر

(شاعر گمنام است )

سخن و خطاب مقالت فوق ، نه با آن اقليت فرشتگان نجات و

پزشكان آزاده ايست كه هماره ايثارگرانه شمع وجود خود را در شام

تاريك جامعه ي پزشكي افروخته ، سربازان مزدا اهورا در نبرد با ابليس

تباهي و سياهي مي باشند

ما در بنياد فرهنگي ساربان ، در برابر اين هم رزمان شريف و

بزرگوارمان ، سر به تعظيم و كرنش فرود آورده ، بوسه ها بر دستان اين

آزادگان روانه مي داريم و به جهت دخالت در حيطه ي فرهنگي شغل

ايشان ، با سري فكنده نگون از شرم ، پوزش ها ی خويش را

از این نامه بر اين گراميان روان ميداريم

با صمیمانه ترین احترامات

سعید ساربان

صفحه اصلی

خارج از دستور

saeidlaw — Mon, 06 Aug 2007 20:16:33 GMT

مرداد ماه ۱۳۸۶

با درود و احترام خدمت خوانندگان گرامي

چند صباحي بود كه به دليل مشغلات بيشمار ، مجالي را براي پرداختن به اين دفتر و ادامه ي تكميل مطالب آن نمي يافتم تا سرانجام پس از هفته ها فرصتي دست داد که آن را مغتنم شمرده و قلم بر خواب رفته ام را فرمان بيدار باش دهم

نوشته ای كه در ذيل از نظرتان خواهد گذشت بررسي اجمالي اسباب اباحه يا همان عوامل موجه ي جرم Faits justificatifs ) )است كه پس از شرح و تعريف مختصري از آن گذري به حقوق زنان ، به ظلم بزرگي كه در حق بانوان كشورمان و خدشه اي جبران ناپذيری كه بر پیکره ی فرشته ي عدالت از طريق اعمال ناروا و نا بجاي اسباب اباحه ي جرم در ماده ي 630 قانون مجازات اسلامي می رود خواهیم پرداخت . البته ذكر اين نكته ناگفته نماند كه به دليل اهميتي كه براي تقرير اين مطلب در وبلاگ مشاهده كردم الويت را در بيان آن دانسته و به ياري خداوند ادامه ي مطالب مربوط به حقوق اساسي و اصل تفكيك قوا را به زماني ديگر موكول مي نمايم

نوشته ای که در زیر می آید متنی تخصصی در حقوق جزاست و بی تردید درک مطالب آن برای خوانندگان عزیزی که با مبانی این علم آشنایی نداشته یا حقوقدان نمی باشند اندکی دشوار خواهد بود .هرچند که این بنده ی حقیر در تقریر آن نهایت سعی خویش را نموده ام تا نثر خویش را حتی الامکان برای خوانندگان نا آشنا به علم حقوق ، سهل و آسان نمایم اما برای درک و و فهم بهتر آن توصیه میشود این مقاله را با نهایت دقت و حوصله مطالعه و ملاحظه بفرمایید

با سپاس و احترام

سعید ساربان

عوامل موجه ي جرم

ميدانيم كه جرايم كه منشا تكليف براي مرتكبان آنها است با حكم قانونگذار پديد مي آيند كه با فرو گذاشتن و عدم انجام تكاليف قانوني توسط شخص ، جرم محقق ميشود به عبارت ديگر قانونگذار احترام به تماميت جسمي و جاني يا مالكيت خصوصي اشخاص را تكليف تلقي كرده و رعايت آن را بر همه ، واجب و لازم دانسته . اين بدان معناست كه به قتل رساندن يك انسان يا دزدي اموال ديگران نقض تكاليف قانوني است و با اين عدم رعايت وظايف و تكاليف قانوني جرم محقق ميگردد

به عنوان مثال ماده 692 ق م ا مقرر ميدارد : (( هرگاه كسي ملك ديگري را به زور و قهر و غلبه تصرف نمايد علاوه بر رفع تجاوز به حبس از سه ماه تا يك سال محكوم ميگردد )) بر اساس اين ماده اگر كسي به زور و قهر ملك و دارايي متعلق به غير را تصاحب كند مرتكب جرم شده و از تكيلف قانوني خود سرباز زده است

اما به موجب عوامل موجه ي جرم قانونگذار يك سري از تكاليف قانوني را در شرايطي از افراد سلب و فعل يا ترك فعل انسان را كه در اصل جرم است مجاز به شمار مي آورد و مبادرت به آن را جرم به شمار نمي رود

به عبارت ساده تر، گاه در اوضاع و احوال خاص قانونگذار كه خود آن شرایط را دقيقاً معين و مشخص مي كند ، ارتكاب افعالي را كه در وضع عادي جز جرایم است را جرم نمي شناسد و انجام يا ترك انجام فعل در آن وضع خاص مشخص را، جرم نميداند . اين اوضاع و احوال كه موضوع بررسي ماست اسباب اباحه يا جهات موجه ي جرم نام دارد

مثلا قتل يك انسان و سلب حيات از ديگري جرم است اما آيا اجراي مجازات اعدام توسط ماموری كه بنا به امر مقام صلاحيت دار حكم اعدام متهمي را به اجرا گذاشته است و حيات را از متهم سلب كرده جرم است ؟ يا افعال سربازي را كه در ميدان جنگ به كشتن و مجروح كردن دشمن قيام كرده است جرم تلقي ميشود ؟ قتل ، ضرب و جرح و نظاير آنها که در بالا توصيف شده اند هر يك في نفسه جرم مي باشند اما چون به موجب قانون وصف مجرمانه ي آنها با رعايت شروطي زوال يافته است گويي در اصل جرمي واقع نشده است

قوانين مربوط به زوال عنصر قانوني و اسباب موجه ي جرم در قوانين تمامي كشور ها وجود دارند و بر اساس همين عوامل است كه در هيچ كجاي دنيا مثلا مامور پليسي را كه به مجرم در حال فرار تير اندازي كرده و او را به قتل رسانده ، صفت مجرم و خطا كار نمي دهند ( در صورت رعايت نظامات و قواعد و مقررات داخلي و شغلي)

در قانون مجازات اسلامي قوانين متعددي وجود دارد كه عوامل موجه ي جرم را مشخص و تعريف مي نمايند

مثلا ماده ي 55 ق م ا مقرر ميدارد : (( هركس هنگام بروز خطر شديد از قبيل بروز آتش سوزي، سيل و طوفان به منظور حفظ جان و مال خود يا ديگري مرتكب جرمي شود ، مجازات نخواهد شد مشروط بر اينكه خطر را عمدا ايجاد نكرده باشد و عمل ارتكابي نيز با خطر موجود متناسب باشد و براي رفع ان ضرورت داشته باشد ))

بديهي است كه گاه اتفاق ميافتد ،اشخاص براي نجات ديگران يا مقابله با خطري كه جان آنان را تهديد ميكند ناگزير به اعمالي دست ميزنند كه نقص مقررات كيفري و جرم است ، فرضاً براي نجات سرنشينان اتومبيلي كه واژگون شده به شكستن درب و پنجره ي آن كه تخريب عمدي است مي پردازد . حال آيا اين عادلانه است كه او را مجرم بدانيم ؟ يا صاحب اتوموبيل از شخص ناجي به دليل تخريب وسيله ي نقليه اش شكايت كرده و خواهان جبران خسارت وارده به ماشين را بشود ؟

مسلماً خير و اين حقوق است كه با پيش بيني عوامل موجه ي جرم در شرايطي مانند مثال فوق غير مستقيماً به نجات جان سرنشينان اتوموبیل مي پردازد چرا كه در صورت عدم پيش بيني ماده ي 55 ق م ا بعيد بود كسي مبادرت به نجات جان ديگران در شرايط فوق كند

با اين توضيحات مختصر مشخص شد پيش بيني كه عوامل موجه ي جرم يا همان اسباب اباحه در قوانین کیفری متضمن فواید بسیاری در تامین امنیت اجتماعی به وسیله قانون است .

اما آیا این امکان وجود دارد تا عوامل موجه ی جرم نقش معکوسی را در حیطه ی اجتماع ایفا کنند و بجای هدایت جامعه به سوی کعبه ی مقصود ، آن را به ره ترکستان برند ؟ چگونه ممکن است اسباب اباحه ی جرم ، نه تنها رسالت واقعی خود که همانا تضمین امنیت شهروندان است را انجام نداده بلکه نتیجه ای معکوس داشته و بیشتر امنیت مادی و معنوی ایشان را دستخوش خلل و تزلزل کنند ؟ آیا ممکن است که خورشید قانون به جای نور افشانی در سرای حیات ، بر ظلمت شب بی افزاید ؟

کور بختانه پاسخ همه ی پرسشهای فوق با وجود موادی مانند ماده 630 قانون مجازات اسلامی مثبت است !

ماده ای که فرشته ی اهورایی عدالت را مبدل به اهریمن بی عدالتی و اجحاف کرده است :

ماده 630 قانون مجازات اسلامی مقرر می دارد :

هرگاه مردی همسر خود را در حال زنا با مرد اجنبی مشاهده کند ، و

علم به تمکین زن داشته باشد ، می تواند در همان حال آنان را به قتل

برساند و در صورتی که زن مکره باشد ( یعنی : به اجبار و نا خواسته وادار

به زنا شده باشد )فقط مرد را میتواند به قتل برساند . حکم ضرب و جرح

نیز در این مورد مانند قتل است !

نخستین انتقاد اساسی که بر این ماده وارد است این است که چرا قانونگذار جانب عدالت را رعایت ننموده و صرفا این حق را برای مرد قائل شده ؟ این بدان معناست که اگر زنی بر شوهرش وارد شده و او را در حال زنا با خانمی اجنبی مشاهده نماید حق هیچ واکنشی را نسبت به این عمل شوهر ندارد و در صورت به قتل رساندن شوهر قصاص خواهد شد و به دار مجازات آویخته خواهد گشت !

اما چنانچه مردی همسرش را در این حال مشاهده کند به راحتی میتواند همشر و مرد زنا کار را به قتل رسانده و هیچگونه مسوءلیت کیفری و جزایی نخواهد داشت

دومین انتقاد ما که در قالب پرسش می باشد، این است که قانونگذار چگونه تضمین میدهد که این ماده و اسباب اباحه ی موجود در آن به اهرمی جهت انجام بی دغدغه و آسان جنایت با سوء استفاده ی جانی از مفاد آن تبدیل نمیشود ؟ ؟ ؟ ؟ ؟ ؟ ؟

چگونه است که جناب قانونگذار این پیش بینی را ننموده است که چه بسا شوهری جنایت کار

و آگاه به مفاد این قانون با اهدافی مانند ازدواج مجدد یا فرار از مهریه و غیره همسر

بیگناهش را با تبانی و توطئه به قتل رسانده و او را در جهت رسیدن به اهداف شوم خویش

با ابزار قانون از پیش پای بردارد ؟

آیا در چنین ماده ای نور فرشته ی عدالت در تجلی است یا ظلمات اهریمن نا عدالتی ؟

انتقاد سوم وارد بر این ماده چنین است که اصولا یکی از دلایل ایجاد عدالتخانه و دستگاه دادگستری در جامعه برقراری عدالت اجتماعی است . از انجا که تمایل ذاتی انسان این است که در مقابل هر ظلم و ستمی که بر وی میشود به تنها تن خویش در مقام تلافی و انتقام برآید اما این امر موجب هرج و مرج و نیز غرض ورزی و تصفیه حسابهای خصوصی در جامعه میگردد و مسلماً در چنین حالتی اثری از عنصر عدالت و تناسب انتقام و تلافی با جرم انجام شده وجود نخواهد داشت و بی تردید عقوبتهای خصوصی جرایم بسیار سنگین تر از جرم ها خواهد بود ( مثلا با دستگیری دزدی توسط صاحبخانه او را بدون محاکمه، در منزل به قتل رساندن ) لذا صلاح جامعه حکم میکند که قضاوت شخصی منتفی شود و دستگاه قضایی در هر حکومتی قائم مقام فرد گشته و تا عدالت به وسیله ی دادرسی اجتماعی، جای تصویه حسابهای نا عادلانه ی فردی را بگیرد

حال آیا قانونگذار گرامی با وضع این ماده به دستگاه قضایی خود بی اعتباری نبخشیده است ؟ چگونه ممکن است سیستمی قضائیه به یکباره همه ی تشکیلات قضایی و آیین های دادرسی را به کناری نهد ، دادگاهها ی بدوی و تجدید نظر ، قضات و هیات های منصفه و دیوان عالی کشورش را به فراموشی سپارد و به فرد این جواز را بدهد تا به نمایندگی از او در جامعه اعمال مجازات کند و همسرش را در خانه بدون هیچ محاکمه و دادگاه و حق دفاع برای متهم ، اعدام کند ؟

دیگر انتقاد اساسی بر این ماده به قرار زیر است

چنانکه میدانیم دسته ای از عوامل به نام عوامل موجه ی جرم یا علل تبرئه کننده وجود دارند که با وجود آنها مسولیت کیفری متهم زایل میشود . موارد رافع مسولیت کیفری عوامل غیر قابل انتساب مثل جنون و صغر است که باید جنبه ی شخصی و فردی داشته و تنها موجب زایل شدن مجرمیت کسی میشود کهواجد واجد آن شرایط است و ...

مثلا ًماده ی 51 قانون مجازات اسلامی مقرر میکند : جنون در حال ارتکاب جرم به هر درجه که باشد رافع مسولیت کیفری است

حال با توجه به عدم مسولت جزایی مجنون و دیوانه که از اصول اساسی حقوق جزا از گذشته تا به امروز در همه ی نظامات حقوقی است فرضاً اگر زانی دیوانه ای باشد که از سر بی خردی به همسر مردی تجاوز کرده است ، آیا سزاوار است که همسر زن بی خبر از همه ی جوانب با مشاهده زنا او را به را به قتل برساند ؟

انتقادات بی شمار دیگری ( از قبیل عدم این پش بینی توسط قانونگذار که چه بسا مرد زناکار مکره باشد و توسط زن تحت شرایطی به ناچار و اجبار تن به عمل زنا داده باشد) بر این ماده وارد است

با توجه به همه ی این موارد آیا شایسته نیست که قانونگذار تجدید نظری اساسی در ماده ای که بی هیچ تردید موجب بی اعتباری قانون شده است بنماید ؟

در یک بررسی تطبیقی مختصر خواهیم دید که در حقوق فرانسه زنا چنین تعریف میشود :

ارتباط جنسی یکی از دو همسر با شخصی غیر از همسر خود . این عمل نقص یک تکلیف وفاداری به شمار میرود

و بر مبنای ماده ی 242 قانون مدنی فرانسه این کشور زنا تقصیری است که فقط میتواند مبنای درخواست طلاق یا جدایی جسمانی باشد و موجب مسولیت مدنی ( نه کیفری ) شود

Cornu op cit.,p.30

این بدین معناست که در فرانسه برای زنا هیچ مجازات قانونی و کیفر قضایی وجود ندارد و فقط اثبات این عمل توسط همسر میتواند مبنای تقاضای وی برای طلاق همسر زناکاراش باشد اما در ماده 630 قانون مجازات اسلامی . . .

با توجه به مباحث فوق که صرفاً انتقاداتی

حقوقی و علمی به ماده 630 ق مجازات اسلامی

بود از نظر فقهی نیز بر این ماده و مواد

مشابه آن از جمله حکم سنگسار زناکاران

انتقاداتی وارد است.بر این اساس شایسته دیدم تا مقاله ای جامع و مستند از

تاریخنگار معاصر آقای امیر حسین خنجی که

مفصلا به بررسی حکم زنا در اسلام پرداخته

رابرای علاقه مندان گرامی منعکس نمایم،

باشد که مورد توجه شما گرامیان قرار گیرد

انعکاس :
مختصري از تحقيقي با عنوان : حكم زناكار دراسلام ( از استاد امیر حسین خنجی )

حكم زنا در قرآن چيست؟
درآخرين سالي كه پيامبر در مكه بود، يعني چندماهي پيش از هجرت به مدينه، آيه‌ي تحريم زنا نازل گرديد؛ و هشدار داده شد كه زنا «زشتكاري» و «بدروشي» است:
وَلاَ تَقْرَبُوا الزِّنَى إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَسَاءَ سَبِيلاً [سوره‌ي الإسراء، آيه‌ي 32]
ترجمه: به زنا نزديك مشويد كه آن همانا زشت‌كاري و بدترين راه بوده است.

اندكي پيش ازآن، دريك آيه‌ي قرآن كريم كه در وصف مؤمنين آمده بود، زناكاري در كنار بت‌پرستي و آدم‌كشي نهاده شده، هشدار داده شده بود كه هركس زنا كند گناهكارِ شايسته‌ي كيفر است:
وَالَّذِينَ لاَ يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلاَ يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ وَلاَ يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا [سوره‌ي الفرقان، آيه‌ي 68]
ترجمه: كساني كه با الله هيچ خدائي را نميخوانند، و جاني كه الله محترم داشته است را جز به‌حق نميكشند، و زنا نميكنند؛ و هركس چنان كند كيفر سختي [در قيامت] خواهد ديد.
درسال هفتم يا هشتم هجري حكم مجازات زن و مرد زناكار در قرآن به‌روشني بيان شده گفته شد كه مجازات زن و مرد زناكار، يكصد تازيانه در ملأ عام است. و دردنبال اين آيه، آيه‌ي ديگري تصريح كرد كه ازدواج با زناكار به‌كلي حرام است و هيچ مرد يا زني نبايد با زن يا مرد زناكار ازدواج كند.
الزَّانِيَةُ وَالزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا مِائَةَ جَلْدَةٍ وَلاَ تَأْخُذْكُمْ بِهِمَا رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ إِنْ كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَلْيَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَائِفَةٌ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ. الزَّانِي لاَ يَنكِحُ إلاَّ زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لاَ يَنكِحُهَا إِلاَّ زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ [سوره‌ي النور، آيات 2- 3]
ترجمه: زن زناكار و مرد زناكار، به هركدامشان صد تازيانه بزنيد، و اگر به الله و روز ديگر ايمان داريد نبايد كه شما را نسبت به ايشان ترحمي بگيرد؛ و بايد كه شكنجه‌شان را گروهي از مؤمنين نظاره كنند.
مرد زناكار به‌جز با زن زناكار يا زن مشرك نكاح نميكند، و زن زناكار را جز مرد زناكار يا مشرك نكاح نميكند؛ اين براي مؤمنين حرام است.

درباره‌ي زن شوهرداري كه مرتكب عمل منافي عفت شود، در قرآن تصريح شده كه شوهرش بايد چهار گواه بياورد كه عمل را به چشم ديده‌اند، و آن‌وقت زن را درخانه نگاه دارد. و تأكيد شد كه مرد و زني كه مرتكب فحشاء ميشوند بايد مجازات بدني بشوند، ولي اگر توبه كردند كسي حق ندارد مجازاتشان كند:
وَاللاَّتِي يَأْتِينَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِسَائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتَّى يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلاً. وَاللَّذَانِ يَأْتِيَانِهَا مِنْكُمْ فَآذُوهُمَا فَإِنْ تَابَا وَأَصْلَحَا فَأَعْرِضُوا عَنْهُمَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ تَوَّابًا رَحِيمًا [سوره‌ي النساء، آيات 15- 16]
ترجمه: آنهائي از زنانتان كه مرتكب فحشاء ميشوند چهار گواه ازخودتان بر آنها بگيريد. پس اگر گواهي دادند [كه عمل را به چشم ديده‌اند] ايشان (يعني زنان مرتكب فحشاء) را درخانه نگاه داريد تا ايشان‌را مرگ برگيرد يا الله برايشان راهي ايجاد كند. و دوتني كه مرتكب آن ميشوند آزارشان بدهيد؛ ولي اگر توبه كردند و اصلاح شدند دست از آنها بداريد كه الله توبه‌پذير و مهربان است.

چنانكه مي‌بينيم، درآخر اين آيه گفته شده است كه كسي كه مرتكب فحشاء بشود، اگر پشيمان شود و ازكرده‌اش توبه كند، يعني تصميم بگيرد كه ديگر مرتكب چنان عملي نگردد، نبايد مجازات بشود.
در يك آيه‌ي قرآن نيز گفته شده كه چنانچه يك زنِ طلاق‌يافته كه هنوز درخانه‌ي شوهر زندگي ميكند مرتكب فحشاء شد و كساني به چشم ديدند، شوهرش كه اورا طلاق داده حق دارد كه پيش از موعد مقررشده، ويرا از خانه‌اش بيرون كند

(وَلاَ يَخْرُجْنَ إِلاَّ أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ [سوره‌ي الطلاق، آيه‌ي 1])

؛ ولي براي چنين زني مجازات ديگري مقرر نشده است.
كيفر زناكار در حديث و سيره: پيامبر اكرم دوماه پيش از وفاتش، درخطبه‌ي حجه الوداع- كه آخرين سخنراني عمومي پيامبر است- مجازات زنان شوهرداري كه مرتكب عمل منافي عفت شوند را چنين مقرر كرد:
أما بعد: أيها الناس، فإن لكم على نسائكم حقاً، ولهن عليكم حقاً. لكم عليهن أن لا يوطئن فرشكم أحدا تكرهونه، وعليهن أن لا يأتين بفاحشة مبينة. فإن فعلن فإن الله قد أذن لكم أن تهجروهن في المضاجع وتضربوهن ضربا غير مبرح. فإن انتهين فلهن رزقهن وكسوتهن بالمعروف.
ترجمه: اي مردم! شما را بر زنانتان حقي است و ايشان را بر شما حقي است. حق شما برآنها آنست كه بر گليمتان كسي را كه اكراه داشته باشيد راه ندهند، و برآنها است كه مرتكب فحشاي قابل اثبات نشوند؛ اگر شدند الله به شما اجازه داده است كه بسترشان را ازخودتان دور كنيد و بزنيدشان به نحوي كه آسيب جسمي نبينند. پس اگر دست برداشتند حق دارند كه روزي و رختشان را طبق عرف دريافت دارند.

اين آخرين حكمي است كه پيامبر درباره‌ي زنان شوهرداري كه مرتكب زنا شوند صادر كرده است. پس ازاين سخنراني، نزول وحي براي هميشه متوقف گرديد؛ و دراينجا بود كه آخرين آيه‌ي قرآن نازل شده تأكيد كرد كه امروز دين اسلام به پايه‌ي كمال رسيده است ( اليَومِ اَكمَلتُ لَكُم دينَكُم ). تنها حكمي كه براي زن شوهردارِ مرتكب خطاي منافي عفت دراين سخنراني مقرر شده آنست كه شوهرش بايد به او فشار بياورد تا دست از خطاكاري بردارد.

ما وقتي آيات قرآن و سخنان پيامبر اكرم درباره‌ي زنا و فحشاء را دركنار هم ميگذاريم، و فرمان تحريم مطلق ازدواج با زناكار را يكبار ديگر ازنظر ميگذرانيم، و درعين حال آن مجازاتهاي خفيفي كه درباره‌ي ارتكاب به فحشاي زنان شوهردار به بيان قرآن و زبان پيامبر اكرم مقرر شده است را دربرابر خودمان مي‌نهيم، شايد به اين نتيجه برسيم كه آن زناكاراني كه بايد صد تازيانه بخورند و ازدواج كردن با آنها نيز حرام است، كساني‌اند كه زنا را به حرفه‌شان تبديل كرده‌اند، نه زن يا مردي كه خطائي ازاو سرزده باشد . . .

برای مطالعه ي ادامه ي مقاله ي فوق

اينجا كيك نماييد

بازگشت به صفحه اصلی

دکتر محمد مصدق

saeidlaw — Tue, 03 Jul 2007 18:12:33 GMT

شادروان دکتر محمد مصدق در سال 1261 هجري شمسي در تهران، بدنيا آمد. پدر او ميرزا هدايت الله معروف به " وزير دفتر " از رجال عصر ناصري و مادرش ملک تاج خانم ( نجم السلطنه ) فرزند عبدالمجيد ميرزا فرمانفرما و نوهً عباس ميرزا وليعهد و نايت السلطنه ايران بود. ميرزا هدايت الله که مدت مديدي در سمت " رئيس دفتر استيفاء " امور مربوط به وزارت ماليه را در زمان سلطنت ناصرالدين شاه به عهده داشت، لقب مستوفي الممالکي را بعد از پسر عمويش ميرزا يوسف مستوفي الممالک از آن خود مي دانست، ولي ميرزا يوسف در زمان حيات خود لقب مستوفي الممالک را براي پسر خردسالش ميرزا حسن گرفت و ميرزا هدايت الله بعنوان اعتراض از سمت خود استعفا نمود. بعد از مرگ ميرزا يوسف، ناصرالدين شاه ميرزا هدايت الله را به کفالت امور ماليه و سرپرستي ميرزا حسن منصوب کرد.

ميرزا هدايت الله سه پسر داشت که محمد کوچکترين آنها بود. هنگام مرگ ميرزا هدايت الله در سال 1271 شمسي محمد ده ساله بود، ولي ناصرالدين شاه علاوه بر اعطاي شغل و لقب ميرزا هدايت الله به پسر ارشد او ميرزا حسين خان، به دو پسر ديگر او هم القابي داد، و محمد را " مصدق السلطنه " ناميد. دکتر مصدق در خاطرات خود از دوران کودکيش مي نويسد: " چون مادرم پس از فوت پدر با برادرم ميرزا حسين وزير دفتر اختلاف پيدا کرد، با ميرزا فضل الله خان وکيل الملک منشي باشي وليعهد ( مظفرالدين شاه ) ازدواج نمود و مرا هم با خود به تبريز برد. در آن موقع من در حدود دوازده سال داشتم ... "

محمد خان مصدق السلطنه پس از اتمام تحصيلات مقدماتي در تبريز همراه پدر خوانده اش، که بعد از جلوس مظفرالدين شاه بر تخت سلطنت به سمت منشي مخصوص شاه تعيين شده بود، به تهران آمد.

مصدق السلطنه با وجود سن کم در نخستين سالهاي خدمت در مقام مستوفي گري خراسان کاملا در کار خود مسلط شد و توجه و علاقه عموم را به طرف خود جلب نمود. در باره خدمات او در خراسان افضل الملک در کتاب افضل التواريخ چنين مي نويسد: " ميرزا محمد خان مصدق السلطنه را امروز از طرف شغل مستوفي و محاسب خراسان گويند، ليکن رتبه و حسب و نسب و استعدا و هوش و فضل و حسابداني اين طفل يک شبه ره صد ساله مي رود. اين جوان بقدري آداب دان و قاعده پرداز است که هيچ مزيدي بر آن متصور نيست. گفتار و رفتار و پذيرائي و احتراماتش در حق مردم به طوري است که خود او از متانت و بزرگي خارج نمي شود، ولي بدون تزوير و ريا با کمال خفض جناح کمال ادب را درباره مردمان بجاي مي آورد و نهايت مرتبه انسانيت و خوش خلقي و تواضع را سرمشق خود قرار داده است".

مصدق السلطنه بعد از مراجعت به تهران در اولين انتخابات دوره مشروطيت نامزد وکالت شد. او به نمايندگي از طبقه اعيان و اشراف اصفهان در اولين دوره تقنينيه انتخاب گرديد؛ ولي اعتبار نامه او بدليل اين که سن او به سي سال تمام نرسيده بود رد شد.

مصدق السلطنه در سال 1287 شمسي براي ادامه تحصيلات خود به فرانسه رفت و پس از خاتمه تحصيل در مدرسه علوم سياسي پاريس به سويس رفت و در اين مرحله به اخذ درجه دکتراي حقوق نائل آمد. مراجعت مصدق به ايران با آغاز جنگ جهاني اول مصادف بود. بعد از مراجعت به ايران مصدق السلطنه با سوابقي که در امور ماليه و مستوفي گري خراسان داشت به خدمت در وزارت ماليه دعوت شد. دکتر مصدق قريب چهارده ماه در کابينه هاي مختلف اين سمت را حفظ مي کند تا اينکه سرانجام در حکومت صمصام السلطنه به علت اختلاف با وزير وقت ماليه ( مشار الملک ) از معاونت وزارت ماليه استعفا مي دهد و هنگام تشکيل کابينه دوم وثوق الدوله مجدداً عازم اروپا مي شود.

دکتر مصدق در خاطرات خود از دوران اقامت در سويس که آنرا " وطن ثانوي " خود مي خواند مي نويسد: " در آنجا بودم که قرارداد وثوق الدوله بين ايران و انگليس منعقد گرديد.... تصميم گرفتم در سويس اقامت کنم و به کار تجارت پردازم. مقدار قليلي هم کالا که در ايران کمياب شده بود خريده و به ايران فرستادم؛ و بعد چنين صلاح ديدم که با پسر و دختر بزرگم که ده سال بود وطن خود را نديده بودند به ايران بيايم و بعد از تصفيه کارهايم از ايران مهاجرت نمايم. اين بود که همان راهي که رفته بودم به قصد مراجعت به ايران حرکت نمودم..." دکتر مصدق سپس شرح مفصلي از جريان مسافرت خود از طريق قفقاز به ايران داده و از آن جمله مي نويسد چون کمونيستها بر اين منطقه مسلط شده بودند، به او توصيه کرده بودند که دستهايش را با دوده سياه کند تا کسي او را سرمايه دار نداند! دکتر مصدق اضافه مي کند " به دستور ژنران قنسول ايران در تفليس اتومبيلي تهيه نمودند که با پرداخت چهل هزار مناتت مرا به پتروسکي برساند و از آنجا از طريق دريا وارد مشهد سر ( بابلسر فعلي ) شويم. ولي چند ساعتي قبل از حرکت خبر رسيد که کمونيستها دربند را تصرف کرده اند که از اين طريق نيز مايوس شدم و چون ناامني در تفليس رو به شدت مي گذاشت از همان خطي که آمده بودم به سويس مراجعت کردم."

بعد از مراجعت دکتر مصدق به سويس، مشيرالدوله که به جاي وثوق الدوله به نخست وزيري انتخاب شده بود، تلگرافي بعنوان مصدق السلطنه به سويس فرستاد و او را براي تصدي وزارت عدليه به ايران دعوت کرد. دکتر مصدق تصميم گرفت از راه بنادر جنوب به ايران مراجعت کند.

در مراجعت دکتر مصدق به ايران از طريق بندر بوشهر، پس از ورود به شيراز بر حسب تقاضاي محترمين فارس و واليگري ( استانداري ) فارس منصوب شد و تا کودتاي سوم اسفند 1299 در اين مقام ماند و براي ايجاد امنيت و جلوگيري از تعدي قدمهاي موثري برداشت.

با وقوع کودتاي سيد ضيا و رضا خان، دکتر مصدق تنها شخصيت سياسي ايران بود که دولت کودتا را به رسميت نشناخت و از مقام خود مستعفي گشت. پس از استعفا از فارس عازم تهران شد. ولي بنا به دعوت سران بختياري به آن ديار رفت تا کابينه سيد ضيا پس از 100 روز ساقط گرديد.

با سقوط کابينه ضيا، وقتي قوام السلطنه به نخست وزيري رسيد، دکتر مصدق را به وزارت ماليه ( دارائي ) انتخاب نمود که با قبول شرايطي همکاري خود را با دولت جديد پذيرفت.

با سقوط دوت قوام السلطنه و روي کار آمدن مجدد مشيرالدوله وقتي از مصدق خواسته شد که با سمت والي آذربايجان با دوت همکاري کند، با اين شرط که ارتشيان تحت امر او در منطقه باشند، قبول کرد. از اواخر بهمن 1300 با اواسط سال 1301 اين ماموريت را پذيرفت، ولي در اواخر کار بخاطر سرپيچي فرمانده قشون آذربايجان از اوامرش بدستور رضا خان سردار سپه، وزير جنگ وقت، از اين سمت مستعفي گشت و به تهران مراجعت کرد.

در خرداد ماه 1302 دکتر مصدق در کابينه مشيرالدوله به سمت وزير خارجه انتخاب شد و با خواسته انگليسيها براي دو مليون ليره که مدعي بودند براي ايجاد پليس جنوب خرج کرده اند بشدت مخالفت نمود و آب پاکي را بر دست وزير مختار انگلستان ريخت.

پس از استعفاي مشيرالدوله، سردار سپه به نخست وزيري رسيد و دکتر مصدق از همکاري با اين دولت خودداري ورزيد.

دکتر مصق در دوره پنجم و ششم مجلس شواري ملي به وکالت مردم تهران انتخاب و در همين زمان که با صحنه سازي سلطنت خاندان قاجار منقرض و رضا خان سردار سپه و نخست وزير فعلي به مقام پادشاهي رسيد، او قاطعانه با اين انتخاب به مخالفت برخاست. زمانيکه عمر مجلس ششم به پايان رسيد و رضا شاه با ديکتاتوري مطلق فاتحه حکومت مشروطه و دمکراسي را خواند، دکتر مصدق طي ساليان دراز خانه نشين شد و در اواخر سلطنت پهلوي اول که همه رجال سابق يا از بين رفته بودند و يا دست بيعت به حکومت داده بودند، مصدق به زندان افتاد ولي پس از چند ماه آزاد شد و تحت نظر در ملک خود در احمد آباد مجبور به سکوت شد. رضا شاه در سال 1320 پس از اشغال ايران بوسيله قواي روس و انگليس، از سلطنت برکنار گشت و به آفريقاي جنوبي تبعيد گشت و دکتر مصدق به تهران برگشت.

دکتر مصدق در انتخابات شور انگيز دوره 12 مجلس که پس از سقوط رضا شاه انجام شد، بار ديگر در مقام وکيل اول تهران قدم به مجلس نهاد و مورد تجليل تمام ملت ايران قرار گرفت.

در انتخابات دوره 15 مجلس بخاطر مداخلات نامشروع قوام السلطنه ( نخست وزير ) و شاه مانع شدند تا دکتر مصدق قدم بمجلس بگذارد و انگليسيها بتوانند قرارداد تحميلي سال 1933 دوره رضا شاه را که بمدت 60 سال حقوق ملت ايران را از نفت جنوب ضايع مي ساخت، در دولت ساعد مراغه اي تنفيذ سازند. خوشبختانه بر اثر فشار افکار عمومي مقصود انگليسيها تامين نشد و عمر مجلس پانزدهم سر رسيد. در همين دوران بود که دکتر مصدق و همراهان وي اقدام به پايه گذاري جبههً ملي ايران را نمودند ( 1328 ).

بر خلاف انتظار انگليسي ها، در انتخابات مجلس 16 با همه تقلبات و حمايت شاه و دربار صندوقهاي ساختگي آرا تهران باطل شد و هژير وزير دربار دست نشانده والاحضرت اشرف بقتل رسيد و در نوبت دوم انتخابات، دکتر مصدق و گروهي از يارانش که هنوز دو سه نفري از آنها راه خيانت در پيش نگرفته بودند، بمجلس راه يافتند؛ که در همين مجلس پس از کشته شدن سپهبد رزم آرا، طرح ملي شدن صنايع نفت جنوب به رهبري دکتر مصدق تصويب شد و اندکي بعد در شور و اشتياق عمومي دکتر مصدق به نخست وزيري رسيد تا قانون ملي شدن صنعت نفت را به اجرا در آورد.

در ارديبهشت ماه سال 1330 دکتر مصدق با تکيه به راي اعتماد اکثر نمايندگان مجلس به نخست وزيري رسيد. نخستين اقدام دکتر مصدق پس از معرفي کابينه، اجراي طرح ملي شدن صنعت نفت بود.

بدنبال شکايت دولت انگليس از دولت ايران و طرح شکايت مزبور در شوراي امنيت سازمان ملل، دکتر مصدق عازم نيويورک شد و در شوراي امنيت سازمان ملل متحد به دفاع از حقوق ايران پرداخت. سپس به دادگاه لاهه رفت و در احقاق حق ملت ايران به پيروزي دست يافت و صنعت نفت ايران را از چنگال استعمارگراني چون انگلستان و ديگر دول غربي خارج کرد . در بازگشت به ايران سفري نيز به مصر کرد و در آنجا مورد استقبال پر شکوه ملت مصر قرار گرفت.

انتخابات دروه هفدهم مجلس بخاطر دخالتهاي ارتشيان و دربار به تشنج کشيد و کار بجايي رسيد که پس از انتخاب 80 نماينده، دکتر مصدق دستور توقف انتخابات حوزه هاي باقي مانده را صادر کرد.

دکتر مصدق برا ي جلوگيري از کارشکنيهاي ارتش درخواست انتقال وزارت جنگ به دولت را از شاه نمود. که اين درخواست از طرف شاه رد شد. به همين دليل دکتر مصدق در 25 تيرماه 1331 در مقام نخست وزيري استعفا ميکند.

يکروز بعد، مجلس قوام السلطنه را به نخست وزيري انتخاب کرد و قوام السلطنه با صدور بيانيه شديد الحني نخست وزيري خود را اعلام نمود.

مردم ايران که از برکناري دکتر مصدق شديدا خشمگين بودند، در پي چهار روز تظاهرات و قيامهاي پيوسته در حمايت از دکتر مصدق، موفق به ساقط کردن دولت قوام گرديدند، و در 30 تير 1331 دکتر مصدق بار ديگر به مقام نخست وزيري ايران رسيد.

در روز 9 اسفند ماه 1331 دربار با کمک عده اي از روحانيون، افسران اخراجي و اراذل و اوباش تصميم به اجراي طرح توطئه اي بر عليه مصدق کردند تا او را از بين ببرند. نقشه از اين قرار بود که شاه در آن روز به عنوان سفر به اروپا از پايتخت خارج شود و اعلام دارد که اين خواسته دکتر مصدق است ( براي اطلاعات بيشتر لطفا به کتاب " خاطرات و تالمات دکتر مصدق" بقلم خود ايشان مراجعه کنيد). ارازل و اوباش نوکر دربار هم به بهانه جلوگيري از سفر شاه در مقابل کاخ شاه تظاهرات برپا کنند و هنگام خروج دکتر مصدق از دربار وي را بقتل برسانند. ولي از آنجائيکه مصدق از نقشه اطلاع يافت توانست جان سالم بدر برد و توطئه با شکست روبرو گشت.

سرتيپ افشار طوس رئيس وفادار شهرباني دکتر مصدق، بوسيله عمال دربار و افسران اخراجي به طرز وحشيانه اي بقتل رسيد.

بعلت اختلافات شديد مجلس با دولت دکتر مصدق، و بدنبال استعفاي بسياري از نمايندگان مجلس ،دولت اقدام به برگذاري همه پرسي در سطح کشور نمود تا مردم به انحلال يا عدم انحلال مجلس راي دهند. در اين همه پرسي که البته به خاطر همزمان نبودن زمان انتخابات در تهران و شهرستانها، و همچنين جدا بودن محل صندوقهاي مخالفان و موافقان انحلال مجلس مورد انتقاد بسياري از منتقدان قرار گرفت؛ در حدود دو ميليون ايراني به انحلال مجلس راي مثبت دادند و مجلس در روز 23 مرداد 1332 راسما انحلال يافت.

در روز 25 مرداد 1332 طبق نقشه اي که سازمانهاي جاسوسي آمريکا و انگليس براي براندازي دولت مصدق کشيده بودند، شاه دستور عزل دکتر مصدق را صادر نمود و رئيس گارد سلطنتي خويش، سرهنگ نصيري را موظف نمود تا با محاصره خانه نخست وزير فرمان را به وي تحويل دهد. همچنين نيروهايي از گارد سلطنتي مامور بازداشت عده اي از وزراي دکتر مصدق گشتند. ولي نيروهاي محافظ نخست وزيري با يک حرکت غافلگير کننده رئيس گارد سلطنتي و نيروهايش را خلع سلاح و بازداشت نمودند و نقشه کودتاي 25 مرداد به شکست انجاميد.

در روز 28 مرداد ماه 1332 دولتين آمريکا و انگليس با اجراي نقشه دقيقتري دست به کودتاي ديگري عليه دولت ملي دکتر مصدق زدند که اينبار باعث سقوط دلت مصدق گشت. در اين روز سازمان سيا با خريدن فتواي برخي از روحانيون و همچنين دادن پول به ارتشيان، اراذل و اوباش تهران آنها را به خيابانها کشانيد. بدليل خيانت رئيس شهرباني و بي توجهي رئيس ستاد ارتش دولت مصدق، کودتاچيان توانستند به آساني خود را به خانه دکتر مصدق برسانند و پس از چندين ساعت نبرد خونين گارد محافظ نخست وزيري را نابود کنند و خانه وي را پس از غارت کردن به آتش بکشانند. ولي دکتر مصدق موفق شد به همراه ياران خود از نردبان استفاده کند و به خانه همسايه پناه ببرد. در اين کودتا گروهي از ياران سابق دکتر مصدق نيز به بهانه مخالفت با مصدق با اجانب همکاري نمودند! همچنين شايان ذکر است که اعضاي حزب کمونيست توده که در روزهاي 26 و 27 مرداد به بهانه هواداري از دکتر مصدق دست به اغتشاشات مي زدند، در روز 28 مرداد هيچ عملي بر ضد کودتاي آمريکائيان انجام ندادند.

در روز 29 مرداد دکتر مصدق و يارانش خود را به حکومت کودتا به رهبري ژنرال زاهدي تسليم کردند.

در دادگاهي نظامي، دکتر مصدق با برملا کردن اسرار کودتاي 25 و 28 مرداد چهره کودتاچيان را نزد جهانيان رسوا ساخت. در پايان دادگاه وي را به 3 سال زندان محکوم کردند و پس از گذراندن 3 سال زندان، دکتر مصدق به ملک خود در احمد آباد تبعيد گشت و تا آخر عمر تحت نظارت شديد بود.

در سال 1342 همسر دکتر مصدق، خانم ضياالسلطنه، در سن 84 سالگي درگذشت و دکتر مصدق را بيش از پيش در غم فرو برد. حاصل ازدواج وي و دکتر مصدق 2 پسر و 3 دختر بود.

در 14 اسفند ماه 1345 دکتر محمد مصدق بدليل بيماري سرطان، در سن 84 سالگي دار فاني را وداع گفت. پيکر مطهر وي در يکي از اتاقهاي خانه اش در احمد آباد به خاک سپرده شد.

روانش شاد

مقاله مجله آمريکايي "تايم" هنگامي که دکتر مصدق را به عنوان مرد

سال 1951 جهان برگزيد.

مجله آمريکايي "تايم" در شماره مورخ هفتم ژانويه سال 1952 خود که در روي جلد آن تصويري از دکتر مصدق به عنوان مرد سال 1951 چاپ شده، شرح مفصلي نيز درباره دکتر مصدق زير عنوان "مرد سال - چالشي از شرق" منتشر کرده است که ترجمه آن از نظر خوانندگان مي گذرد. مطالبي که در اين مقاله درباره دکتر مصدق نوشته شده است، بعضاً منطبق با واقع نيست، ولي براي انعکاس قضاوت آن روز جهانيان درباره يک شخصيت برجسته ايراني که براي نخستين بار به عنوان مرد سال تايم انتخاب شد عيناً ترجمه شده است. لازم به توضيح است که پس از انتخاب دکتر مصدق به عنوان مرد سال 1951 مطبوعات انگليس به شدت به مجله تايم حمله کردند و اين اقدام تايم را به حمايت ضمني آمريکايي ها از دکتر مصدق و "بزرگ نمايي" او تعبير نمودند.

يکي بود، يکي نبود. روز و روزگاري در يک سرزمين کوهستاني بين بغداد و درياي خاويار (منظور درياي خزر است) يک اشراف زاده ايراني زندگي ميکرد. اين مرد اشرافي پس از عمري نق زدن و عيب جويي کردن از شيوه حکومت مملکتش، ناگهان وزير اعظم و فرمانرواي اين کشور پادشاهي شد. چند ماهي نگذشته بود که اعمال و کردار و رفتار و گفتار و شوخي ها و گريه ها و قهرها و آشتي هايش نقل محافل و مطبوعات سراسر جهان گرديد. ادا و اطوارهاي عجيب او، نه فقط مردم کشورش را به خود مشغول داشته بود، بلکه سرنوشت صلح و جنگ و ترقي يا سقوط بسياري از سرزمين هاي دور از کوههاي وطن او هم به آن بستگي داشت.

شيوه حکومت و مملکتداري او هم غير عادي و حيرت انگيز بود. بطور مثال هنگامي که مي خواست تغييراتي در استانداران ايالات مختلف کشورش بدهد، نام هر استان را در کاغذهايي نوشته و به کاسه اي مي انداخت و از کساني که نامزد استانداري بودند، مي خواست يکي از آن کاغذها را بردارند و قرعه به نام هر يک از آنها اصابت ميکرد به همان استان اعزام مي شدند. مانند همه زمامداران، اين دولتمرد پير، دوستان و خويشان زيادي داشت و علاوه بر آنها اشخاص متنفذ بسياري، که بعضي صادق و وطن پرست و برخي چاپلوس و فرصت طلب بودند، وي را احاطه ميکردند و تقاضاهاي غالباً نامربوط و نامشروعي از او داشتند. وظيفه و خلقيات او ايجاب ميکرد که به اين تقاضاها پاسخ منفي بدهد. ولي او در امور شخصي آنقدر محجوب و مأخوذ به حيا بود که نمي توانست رودروي متقاضيان بايستد و مستقيماً کلمه "نه" را بر زبان بياورد. تنها راهي که براي رد تقاضاها و پيشنهادات نامربوط متقاضيان پيدا کرده بود، اين بود که نوه دو ساله اش را نزد خود فرا ميخواند و تقاضا يا پيشنهاد متقاضي را در حضور خود او براي نوه اش تکرار ميکرد و از او ميخواست که با يک کلمه آري يا نه بگويد که اين کار را انجام بدهد يا نه. نوه دو ساله پيرمرد که قبلاً تعليمات لازم را از پدربزرگ گرفته بود، بدون لحظه اي تأمل جواب ميداد "نه" و پيرمرد با تأسف و تأثر ميگفت من نمي توانم کاري بر خلاف ميل او انجام بدهم. گاهي هم که دخترک از جوابهاي منفي خسته ميشد، يک جواب مثبت هم ميداد که اين براي دولتمرد پير مشکلات زيادي فراهم مي کرد.

اما در سياست خارجي، اين دولتمردپير روش قاطع و انعطاف ناپذيري داشت. آنطور قاطع و پر تحرک که در محل اقامت رؤساي کشورهايي در فاصله هزاران کيلومتر دورتر از سرزمين او، چراغ هاي اطاقها تا دير وقت شب روشن بود و دولتمردان اين کشورها ساعتها با هم جروبحث ميکردند تا مگر راهي براي تأمين خواسته هاي او و ارضاء هوسهايش بي آنکه به خود لطمه اي وارد آورند، پيدا کنند. البته دولتمرد پير هرگز دولتهاي مخاطب خود را تهديد به جنگ نميکرد. برنده ترين اسلحه او تهديد به انتحار سياسي خودش بود، درست مثل پسر بچه لجوجي که به شما ميگويد "يا چيزي را که مي خواهم به من بدهيد و يا آن قدر نفس نمي کشم که بميرم. آنوقت شما غصه خواهيد خورد."

دولتمرد پير با همين رويه در کار سياست و مملکتداري توجه جهانيان را به خود جلب کرده و به معروفترين شخصيت کشورش در طول قرنها تبديل شده است. با همين شيوه، او خطر جنگ عمومي و بزرگي را بين کشورهاي مختلف افزايش داده و ملت خود را نيز به فقر کشانده و در آستانه سقوط قرار داده است. با اين همه ملتش او را دوست دارند و کارهايش را تحسين مي کنند و هر بار که در ميان مردم ظاهر مي شود به گرمي از او استقبال مي نمايند.

تهديد تازه

دولتمرد پير در نخستين سال زمامداريش به يکي از شاخص ترين شخصيت هاي سياسي جهان در صحنه سياست بين المللي مبدل شد. شهرت جهاني او نه به خاطر اين که بهترين يا بدترين يا نيرومندترين دولتمرد جهان بود حاصل شد؛ بلکه بيشتر به خاطر اين بود که صعود سريع او از گمنامي به شهرت با بزرگترين جنجال هاي سياسي همراه گرديد. اين جنجال سياسي يک پديده ظاهري و زود گذر نبود. بلکه اين اعجوبه پير با شيوه هاي غير عادي و شگفت انگيز خود يکي از ژرفترين و پيچيده ترين مسائل زمان خود را پديد آورده است. پيرامون حرکات اين اعجوبه زمان، بحراني در سرنوشت جامعه بشري در حال شکل گرفتن است.

اين مرد شگفت انگيز محمد مصدق، نخست وزير ايران، و مرد سال 1951 است. او بود که داستان نفت را به يکي از قصه هاي شهرزاد تبديل نمود و چرخهاي آشوب را روغن کاري کرد. اشکهاي او که خاصيت سوزاننده تيزاب را داشت آخرين پايه هاي کي امپراتوري بزرگ را ذوب کرد. او با صداي پر نوسان و شکوه آميزش گستاخانه غرب را به چالش طلبيد و نفرت و حسادتي را برانگيخت که تا اين زمان براي غرب ناشناخته و نامفهوم بود.

مصدق ناگهان سمبل خواستها و آرزوهاي ميليونها انسان در داخل و خارج ايران گرديد و مظهر احساسات خشمگينانه و تعصب آلودي شد که خود آن را پديد آورده بود. احساسات ميليوني مردم اين کشورها چنان دستخوش هيجان شد، که ترجيح ميدادند نابود شوند و تن به ادامه رابطه با غرب ندهند. کمونيسم از وضعي که پيش آمده نهايت استفاده را برد و احساسات به غليان آمده عليه غرب را ترغيب و تشجيع کرد، ولي بايد گفت که در ايجاد اين حرکت نقشي نداشت. در بحبوحه رقابت و دشمني بين جهان غرب و کمونيست، شکاف و اختلاف تازه اي که ميان غرب و شرق غير کمونيست پديد آمده، تهديد بزرگ و تازه اي براي جهان غرب به شمار مي آيد.

در طول سال 1951 تهديد و خطر کمونيسم در جهان ادامه يافت، ولي چيز تازه اي بر آن افزوده نشد و حتي مي توان گفت که اندکي کاهش يافت. رويدادهاي سال 1951 بيشتر تحت الشعاع خطرهاي تازه اي که از خاورميانه و خاور نزديک سر بر آورده بود قرار گرفت و در مرکز اين شبکه رو به گسترش خبري، يک نفر، محمد مصدق قرار داشت.

واقعيت اين است که قدرت نظامي غرب براي رويارويي با کمونيسم در سال 1951 افزايش يافت. ولي مبارزه طلبي مصدق را نمي توان با قوه قهريه پاسخ گفت. غرب با همه قدرت نظامي خود نتوانست در سال 1951 با رهبر گريان و رنجور يک کشور درمانده و بي دفاع مقابله کند. غرب هنوز نتوانسته است توان اخلاقي لازم را براي توجيه هدفها و مسئوليتهاي خود در خاورميانه به دست آورد. تا زماني که غرب اين توان اخلاقي را به دست نياورد، نمي تواند با مصدق و ميليونها انساني که پشت سر او ايستاده اند مقابله کند. در ايران و مصر و کشورهاي ديگر منطقه وقتي از ما غربيها مي پرسند "شما که هستيد و اينجا چه مي کنيد؟" تنها پاسخ ما مِن مِن کردن و معاذير گُنگ و نامفهوم بر زبان راندن است. شارل ماليک نماينده لبنان در سازمان ملل متحد در اين باره گفت: ميدانيد مشکل اساسي غرب در خاورميانه چيست؟ مسئله اين است که غرب اعتماد بنفس خود را از دست داده و سياست روشني در اين منطقه ندارد... تا زماني که غرب توان اخلاقي لازم را براي اتخاذ يک سياست روشن و مثبت و سازنده در اين منطقه به دست نياورد، آشوب ادامه خواهد يافت.

"تايم" از اين قسمت به بعد به سياست جهاني و مسائل مربوط به آمريکا و تشريح وقايع مهم سال 1951 و نامزدهاي ديگر عنوان مرد سال 1951 مانند چرچيل و ترومن و آيزنهاور پرداخته و سپس مجدداً به دليل انتخاب دکتر مصدق به عنوان مرد سال 1951 بازگشته و زير عنوان "جرج واشنگتن ايران" به شرح حال وي پرداخته و چنين مينويسد:

جرج واشنگتن ايران (اعطاي لقب جرج واشنگتن ايران به دکتر مصدق از طرف مجله تايم در آن زمان مورد انتقاد شديد مطبوعات انگليس قرار گرفت، زيرا جرج واشنگتن مظهر مبارزه و آزادي و استقلال آمريکا و شخصيت محبوب و مورد احترام همه آمريکايي هاست و مقايسه دکتر مصدق با وي به هيچ وجه براي انگليس ها قابل هضم نبود.) احتمالاً در سال 1879 به دنيا آمده است "از جمله شگفتي هاي مصدق اين است که سن واقعي خود را فاش نميکند!"؛ مادر او يکي از شاهزاده خانم هاي قاجار بود. سلسله اي که قبل از پهلويها در ايران سلطنت ميکردند. پدرش قريب به سي سال داراي سمتي معادل وزير دارائي در حکومت سلاطين قاجار بود. محمد مصدق در سال 1906 وارد عالم سياست شد و چون معمولاً نقش منتقد و مخالف حکومت را بازي ميکرد، غالباً از دستگاه حکومت دور بود و چند بار نيز به تبعيد رفت.

مصدق که تحصيلات خود را در رشته حقوق به پايان رسانده و درجه دکترا گرفت؛ بعد از پايان تحصيل در سوئيس به کشورش بازگشت و در اواخر سلطنت قاجاريه صاحب مشاغل مهمي شد. بعد از انقراض قاجاريه، در دوران سلطنت اولين پادشاه سلسله پهلوي به واسطه مخالفت با روش مستبدانه او مغضوب واقع شد و مدتي به حال تبعيد به سر برد؛ تا اينکه پس از اشغال ايران از طرف نيروهاي متفقين و استعفاي اجباري رضاشاه به صحنه سياست بازگشت. با وجود اين تا روز هشتم مارس سال 1951 که رزم آرا نخست وزير طرفدار غرب ايران به قتل رسيد، کسي نامي از او در غرب نشنيده بود. مصدق اندکي پس از ترور رزم آرا طرح ملي شدن نفت ايران را به تصويب مجلس رساند و متعاقب آن موجي از احساسات ملي و ضد خارجي ايران را فرا گرفت، که سرانجام آن انتخاب مصدق به مقام نخست وزيري بود، زيرا گمان نميرفت کسي جز خود او قادر به اجراي اين قانون و بيرون راندن انگليسي ها از ايران باشد.

با وجود انتقادات شديدي که در غرب، بخصوص انگلستان از دکتر مصدق و اقدامات افراطي او به عمل آمده، واقعيت امر اين است که خود انگليسي ها هم در ايجاد زمينه انفجار احساسات ضد انگليسي در ايران بي تقصير نبوده اند. شرکت نفت انگليس و ايران که به موجب قانون ملي شدن نفت ايران از ادامه بهره برداري نفت ايران محروم شده است، يک شرکت نيمه دولتي انگليس بود که بخش اعظم سهام آن به دولت انگلستان تعلق داشت. اما سهمي که اين شرکت از درآمد هنگفت خود به دولت ايران مي پرداخت به مراتب کمتر از مالياتي بود که دولت انگليس بابت درآمد اين شرکت دريافت مي نمود. دولت آمريکا بارها شرايط غير عادلانه اين معامله را به انگليسي ها گوشزد نموده و هشدار داده بود که در صورت ادامه اين وضع، ايران به مرحله انفجار خواهد رسيد، ولي انگليس ها به اين هشدار اعتنا نکردند و آمريکا هم از فشار بيشتر به انگلستان براي قبول شرايط يک معامله معقول با ايران خودداري نمود.

ترور رزم آرا و سرعت حوادثي که نخست به تصويب قانون ملي شدن نفت ايران و سپس زمامداري دکتر مصدق انجاميد، انگليس ها را وحشت زده و غافلگير کرد و به دادن امتيازاتي براي انعقاد يک قرارداد عادلانه نفت با ايران رضايت دادند، ولي ديگر دير شده بود و ايراني ها ديگر به هيچ قيمتي حاضر نمي شدند اختيار صنايع نفت خود را به دست انگليس ها بسپارند. اخراج کارشناسان انگليسي نفت از ايران بزرگترين تحقير براي انگليس ها به شمار ميآمد که آنها را تا سر حد جنون خشمگين ساخت؛ و اگر آمريکايي ها به طور جدي مداخله نميکرند به يک اقدام نظامي از طرف دولت انگليس منجر مي شد که نتايج فاجعه باري در بر داشت و مداخله احتمالي شوروي در برابر تهاجم نظامي انگليس، دنيا را در آستانه يک جنگ بزرگ قرار مي داد.

انگليس ها اميدوار بودند که با متوقف شدن استخراج نفت ايران و بسته شدن پالايشگاه عظيم آبادان و ممانعت از فروش نفت ايران در بازارهاي جهان، مشکلات اقتصادي ايران، مصدق را به زانو درآورد و به راه حل مطلوب آنها تن در دهد. ولي مصدق به هيچ راه حلي که متضمن بازگشت انگليسي ها، ولو با قبول اصلي ملي شدن نفت از طرف آنها باشد تن در نمي دهد. ادامه اين وضع و مشکلات اقتصادي ايران ممکن است، زمينه را براي گسترش نفوذ حزب کمونيست توده و گرايش ايران به طرف بلوک کمونيست فراهم سازد. هر چند خود مصدق بدون ترديد هيچ گونه گرايشي به روس ها و کمونيست ها ندارد.

مقاله تايم با انعکاس پيامدهاي ملي شدن نفت و بحران ايران در منطقه و جهان، بخصوص در کشورهاي خاورميانه ادامه مي يابد و تايم مخصوصاً به هيجاني که مبارزه دکتر مصدق با امپرياليسم انگليس در کشورهاي تحت سلطه انگلستان در منطقه پديد آورده، اشاره مي کند. نکته جالب توجه در اين قسمت از مقاله تايم اشاره به اوج گرفتن احساسات ضد انگليسي در مصر و احتمال تقليد مصري ها از مدل ملي شدن نفت ايران در مورد ملي کردن کانال سوئز است. (مقاله تايم هنگامي منتشر شد که ملک فاروق هنوز در مصر سلطنت مي کرد، ولي شش ماه بعد، پيش بيني تايم که منجر به ملي شدن کانال سوئز شد به حقيقت پيوست)

English _ متن انگلیسی گزارش مجله تایم

نطق دکتر مصدق در مجلس شورای ملی

نگارخانه ی فردوسی

saeidlaw — Tue, 05 Jun 2007 00:04:33 GMT

تصاویری از داستانها و شخصیت های شاهنامه ی حکیم طوس

توضیح بسیار مهم

توجه داشته باشید که تصاویر این بخش ، هنگام نمایش در صفحه ی اینترنت اکسپلور کوچکتر از اندازه ی اصلی به نمایش در آمده و ممکن است کیفیت خوبی را در آن محیط برای شما دوست گرامی نداشته باشد ، برای مشاهده ی این عکسها با کیفیتی والا و در اندازه ی حقیقی نخست آنها را ذخیره (( Save )) کرده و پس از بازکردن با ابزارهای بزرگنمایی به تماشایشان بپردازید . امید است مورد توجه شما دوستان گرامی واقع گردد :

۱- کاوه آهنگر

۲- گذر سیاوش از آتش

۳- بدو گفتم ای بت نی ام مرد خواب ...( نستعلیق )

۴- کشته شدن سهراب به دست پدر

۵ - بهرام گور در شکارگاه

۶- مرگ رستم

۷- کشتی رستم و فرزندش سهراب

۸- رستم و افراسیاب

۹- نبرد رخش و شیر درنده

۱۰- کشته شدن دیو سپید به دست رستم

۱۱- قتل سیاوش توسط افراسیاب

۱۲ - بهرام گور و تاج شاهی